Doubkův mlýn

Doubkův mlýn (znany też jako Spálený mlýn lub mlýn pod Kotouní) to zabytkowy młyn wodny stojący nad potokiem Víska, około 1,5 km na północ od kościoła Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Kotouni, w powiecie Pilzno-Południe w Czechach. Obiekt reprezentuje późnobarokową architekturę młynarską i mimo wieloletniego zaniedbania wciąż zachował swoją bryłę bez większych przebudowań.

Jak długo działał młyn w Kotouni?

Pierwsze wzmianki o młynarzu działającym pod Kotouní pochodzą z połowy XVII wieku. W latach 1651-1652 młyn prowadził Pavel Drnochod, zmarły w 1662 roku. Po nim młyn przejął Matouš Drnochod (zm. 1665), a następnie Václav Drnochod (zm. 1708) i jego syn, Václav Drnochod młodszy, gospodarujący do 1734 roku. W 1775 roku właścicielem był František Motejzík, określany jako gospodarz "ze Spáleného mlýna" - nazwa ta wskazuje, że obiekt w pewnym momencie swojej historii spłonął. W tym samym okresie (1775-1796) młyn należał też do Jakuba Černego, gospodarującego równolegle we młynie w Záhoří. Od 1796 roku właścicielem był Antonín Černý - to właśnie wtedy władze zezwoliły na budowę dodatkowego składu młyńskiego, co świadczy o rozwoju działalności. Kolejnymi właścicielami byli Karel Forst (Fořt) od 1837 roku oraz Růžena Noseauerová, odnotowana jako gospodyni młyna w 1930 roku. Ostatnim znanym właścicielem jest Josef Pavelec, wymieniony w dokumentach z 2009 roku.

Co wydarzyło się we młynie w 1733 roku?

Historia młyna nie obyła się bez tragedii. W 1733 roku 21-letni pomocnik młynarski Václav Nedvěd został pochwycony przez mechanizm napędowy młyna i zmiażdżony. Wypadek ten pokazuje, jak niebezpieczna była praca przy XVIII-wiecznych urządzeniach młyńskich, napędzanych ciężkimi kołami i przekładniami.

Jakie urządzenia napędzały młyn?

Młyn wykorzystywał koło wodne górnośrężne (na wodę spadającą z góry), o chłonności 0,172 m3 na sekundę i spadzie wody wynoszącym 4,55 metra. Dane z 1930 roku wskazują na moc napędu rzędu 6,78 koni mechanicznych - wartość typowa dla mniejszych młynów wiejskich tamtego okresu, wystarczająca do obsługi jednego lub kilku kamieni młyńskich. Do dziś zachowało się torso dawnego artystycznego składu młyńskiego, choć samo urządzenie nie pracuje już w swojej pierwotnej funkcji.

Czy młyn wciąż działa?

Częściowo tak. Sam młyn zbożowy nie funkcjonuje - budynek niszczeje, a w 1993 roku wydano nawet decyzję zezwalającą na jego rozbiórkę. Inaczej ma się sprawa z tartakiem (pilą) działającym przy młynie: ten wciąż pracuje, obecnie napędzany elektrycznie, co czyni go rzadkim przykładem częściowej kontynuacji dawnej działalności gospodarczej na tym miejscu.

Jak wygląda budynek młyna?

Doubkův mlýn to murowany, jednopiętrowy obiekt w stylu późnego baroku. Zachował się bez większych przebudowań, co - mimo postępującej degradacji - pozwala wciąż odczytać jego historyczny charakter i układ typowy dla wiejskich młynów wodnych tego regionu Czech.

Czy można zwiedzić młyn?

Obiekt jest dostępny wyłącznie po wcześniejszym uzgodnieniu z właścicielem. Nie jest to miejsce ogólnodostępne ani oznakowany szlak turystyczny, dlatego przed wizytą warto zaplanować kontakt z osobą zarządzającą terenem.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Doubkův mlýn? Młyn stoi nad potokiem Víska w katastrze wsi Kotouň, w powiecie Pilzno-Południe, około 1,5 km na północ od miejscowego kościoła Narodzenia Najświętszej Marii Panny.

Dlaczego młyn nazywany jest też "Spálený mlýn"? Nazwa "Spálený" (spalony) pojawia się w źródłach z XVIII wieku i wskazuje, że obiekt w pewnym momencie swojej historii uległ pożarowi, co było wówczas częstym losem drewnianych i częściowo drewnianych budowli młyńskich.

Czy przy młynie doszło do wypadków? Tak, w 1733 roku młynarski pomocnik Václav Nedvěd zginął, pochwycony przez mechanizm napędowy - typowe niebezpieczeństwo pracy przy XVIII-wiecznych urządzeniach młyńskich.

Czy młyn jest dziś użytkowany? Sam młyn zbożowy nie działa i niszczeje (w 1993 roku wydano decyzję o rozbiórce), natomiast tartak przy młynie wciąż pracuje, napędzany elektrycznie.