Zítkovy sady

Zítkovy sady to niewielki park w praskiej dzielnicy Praha 2, wciśnięty między Náměstí Pod Emauzy, Palackého náměstí a nabrzeże Rašínovo nábřeží. To miejsce, obok którego łatwo przejść bez zatrzymania się — a szkoda, bo kryje jedną z ciekawszych historii tej części miasta, związaną z dawną praską rzeczną dzielnicą Podskalí.

Co to za miejsce

Park ma regularny, prostokątny kształt i składa się głównie z trawiastego trawnika. Charakterystyczne jest to, że jego środkowa część leży niżej niż otoczenie — teren opada w dół i wchodzi się do niego po schodach. Dzięki temu Zítkovy sady tworzą coś w rodzaju zielonej niecki, odciętej wizualnie od ruchliwych ulic dookoła, mimo że leżą w samym centrum Pragi 2, kilka minut od Wełtawy.

Nazwa parku pochodzi od Josefa Zítka, architekta znanego przede wszystkim jako twórca budynku Teatru Narodowego w Pradze. Sam teren, na którym dziś rozciąga się park, ma jednak dużo starszą metrykę — to miejsce po dawnym Podskalí.

Skąd wzięła się ta zieleń w centrum miasta

Podskalí było przez wieki osobną, rzeczną dzielnicą Pragi — skupiskiem domów, warsztatów i przystani związanych z życiem nad Wełtawą. Swój największy rozkwit przeżywało w XIX wieku. Koniec tego stulecia i początek XX wieku przyniosły jednak stopniowy koniec starej zabudowy: budowa mostu Palackého wymusiła wyburzenia, a w ich miejsce zaczęto wznosić nowe nabrzeże i kamienice mieszkalne w duchu ówczesnej urbanistyki.

Największa fala przebudowy objęła lata 1904–1914, kiedy teren poniżej klasztoru Emaus przeszedł gruntowną modernizację, a kolejne budynki dawnego Podskalí znikały z mapy miasta. Ostatni z nich rozebrano dopiero w 1924 roku. To właśnie po tych wyburzeniach powstał teren dzisiejszego parku — dlatego Zítkovy sady są dziś także chronione jako ważne stanowisko archeologiczne, świadczące o dawnej zabudowie tej części miasta.

Co warto zobaczyć w okolicy

Park sąsiaduje z Náměstí Pod Emauzy, gdzie stoi pomnik poświęcony czechosłowackim legionistom i ofiarom pierwszej wojny światowej. Odsłonięto go 28 października 1932 roku, w rocznicę powstania Czechosłowacji, a jego autorem jest rzeźbiarz Josef Mařatka. To jeden z ważniejszych punktów pamięci narodowej w tej części Pragi i naturalny cel krótkiego spaceru, jeśli już znajdziemy się przy Zítkovych sadach.

Sama lokalizacja — pomiędzy Palackého náměstí a nabrzeżem Wełtawy — sprawia, że park dobrze sprawdza się jako przystanek na trasie między centrum Pragi 2 a klasztorem na Emaus (Emauzy), do którego jest stąd bardzo blisko.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajdują się Zítkovy sady? W dzielnicy Praha 2, w bezpośrednim sąsiedztwie Náměstí Pod Emauzy, Palackého náměstí i nabrzeża Rašínovo nábřeží, niedaleko Wełtawy.

Skąd pochodzi nazwa parku? Od Josefa Zítka, architekta Teatru Narodowego w Pradze.

Dlaczego środek parku jest obniżony? Centralna część trawiastego trawnika leży poniżej poziomu otoczenia i jest dostępna po schodach — to charakterystyczny element układu przestrzennego tego miejsca.

Co stało wcześniej w tym miejscu? Dawna rzeczna dzielnica Podskalí, wyburzona głównie na przełomie XIX i XX wieku oraz w latach 1904–1914; ostatni budynek rozebrano w 1924 roku.

Co warto zobaczyć w pobliżu? Pomnik czechosłowackich legionistów i ofiar I wojny światowej na sąsiednim Náměstí Pod Emauzy, odsłonięty w 1932 roku, autorstwa Josefa Mařatki.