Zhůřská pláň

Zhůřská pláň to przyrodniczy rezerwat na Szumawie, położony na południe od miejscowości Čachrov, w powiecie Klatovy. Obszar chroniony zajmuje niewielką powierzchnię niespełna 132 hektarów i leży w okolicach dawnej, dziś już nieistniejącej wsi Zhůří, około 8–9 km na południe od Čachrova oraz kilka kilometrów na zachód od Hartmanic, w pobliżu osady Keply. Teren nadzorowany jest przez administrację Parku Narodowego i Obszaru Chronionego Krajobrazu Szumawa.

Dlaczego ten obszar objęto ochroną?

Powodem utworzenia rezerwatu są naturalnie rozwijające się zbiorowiska roślinne na torfowiskach, terenach źródliskowych i mokradłach. To właśnie kombinacja wilgotnych siedlisk – torfowisk przejściowych, podmokłych łąk i miejsc wypływu wód gruntowych – decyduje o wyjątkowości tego miejsca na mapie chronionych obszarów Szumawy. Ochronie podlegają zarówno same biotopy, jak i związane z nimi gatunki roślin i zwierząt przystosowane do życia w warunkach stałego nawodnienia.

Historia terenu – od pól uprawnych po poligon wojskowy

Historia Zhůřskiej pláň jest nietypowa i tłumaczy dzisiejszy, na wpół dziki charakter krajobrazu. Do przełomu XIX i XX wieku okoliczne grunty były intensywnie użytkowane rolniczo – uprawiano tu pola i wypasano zwierzęta, a wieś Zhůří tętniła życiem. Po odpływie mieszkańców teren przeszedł jednak pod zarząd wojska i stał się częścią poligonu wojskowego Dobrá Voda. W tym okresie wykopano tu okopy, a część obszaru wykorzystywano jako poligon czołgowy do ćwiczeń manewrowych. Działalność wojskowa, choć inwazyjna, paradoksalnie przyczyniła się do tego, że ziemia nie wróciła do intensywnego rolnictwa – porzucone pola i łąki zaczęły z czasem samoistnie zarastać i wracać do stanu bardziej naturalnego, co umożliwiło rozwój torfowisk i mokradeł, które dziś są przedmiotem ochrony.

Krajobraz i przyroda

Dziś Zhůřská pláň to rozległa, otwarta przestrzeń pofałdowanego terenu górskiego, gdzie na dawnych polach i pastwiskach rozwinęły się mozaikowate zbiorowiska podmokłe. Charakterystyczne są tu miejsca wysięku wód źródliskowych, które zasilają lokalne cieki i przyczyniają się do utrzymania wilgotności gleby przez cały rok. Tego typu tereny są ważnym elementem sieci ekologicznej Szumawy – stanowią ostoję dla gatunków związanych z torfowiskami i wilgotnymi łąkami górskimi, a jednocześnie pełnią funkcję naturalnych zbiorników retencyjnych, spowalniających odpływ wody z terenów górskich.

Jak dotrzeć na miejsce?

Rezerwat leży na uboczu głównych szlaków turystycznych Szumawy, co sprawia, że odwiedza go głównie osoby zainteresowane przyrodą i historią zanikłych osad pogranicza. Najdogodniejszym punktem wyjścia jest Čachrov, skąd prowadzi droga w kierunku południowym, przez tereny dawnej wsi Zhůří, aż do granic obszaru chronionego. Warto pamiętać, że teren był niegdyś poligonem wojskowym, dlatego zaleca się poruszanie się wyłącznie po wyznaczonych ścieżkach.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Zhůřská pláň? Rezerwat leży na Szumawie, w powiecie Klatovy, na południe od Čachrova i na zachód od Hartmanic, w okolicach dawnej wsi Zhůří.

Jak duży jest ten obszar chroniony? Powierzchnia rezerwatu wynosi około 131,86 hektara.

Co jest przedmiotem ochrony w rezerwacie? Chronione są naturalnie rozwijające się torfowiska, tereny źródliskowe i mokradła, powstałe na dawnych gruntach rolnych.

Dlaczego teren nazywany jest dawnym poligonem wojskowym? Po opuszczeniu przez mieszkańców obszar wszedł w skład poligonu Dobrá Voda, gdzie wojsko wykopało okopy i prowadziło ćwiczenia z użyciem czołgów.

Kto zarządza tym obszarem? Nadzór nad rezerwatem sprawuje administracja Parku Narodowego i Obszaru Chronionego Krajobrazu Šumava.