Zbořený Kostelec Castle

Zbořený Kostelec to gotycka ruina zamku wznosząca się na skalistym cyplu nad ujściem Kamenickiego Potoku do Sázavy, tuż przy tynieckiej osadzie o tej samej nazwie. Choć z dawnej warowni zostały głównie fragmenty murów, malownicze położenie nad rzeką i porastający okolicę las czynią to miejsce jednym z ciekawszych celów wycieczkowych w gminie Týnec nad Sázavou.

Gdzie leży i jak dotrzeć?

Ruiny znajdują się na przeciwległym brzegu Sázavy w stosunku do centrum Týnca, na terenie wsi Zbořený Kostelec, będącej dziś częścią tej gminy w powiecie Benešov, w kraju środkowoczeskim. Zamczysko stoi na skalnej ostrodze, otoczonej z dwóch stron wodą — od strony Sázavy oraz niewielkiego dopływu, Kamenickiego Potoku. Dojazd najwygodniej zaplanować z Týnca nad Sázavou lub z pobliskiego Benešova, skąd prowadzą oznakowane szlaki turystyczne wiodące wzdłuż rzeki. Teren wokół ruin jest ogólnodostępny i chętnie odwiedzany przez turystów pieszych oraz rowerzystów podążających doliną Sázavy.

Historia zamku

Warownię założono najprawdopodobniej w ostatniej tercji XIII wieku z inicjatywy króla Wacława II, choć pierwsza pisemna wzmianka o niej pochodzi dopiero z 1342 roku — wówczas zamek trzymał w zastawie Oldřich Medek z Valdeka. Karol IV wykupił go z powrotem w 1356 roku, jednak wkrótce ponownie oddał w zastaw, przez co obiekt zmieniał właścicieli kilkakrotnie w kolejnych dziesięcioleciach. Od 1443 roku panem na zamku był Kuneš Rozkoš z Dubé, który wykorzystywał warownię jako bazę do łupieżczych wypraw po okolicy. To sprowadziło na zamek najazd — w 1449 roku został oblężony, ale obronił się. Rok później, 18 maja 1450 roku, wojska pod dowództwem Zdenka ze Šternberka oblegały go ponownie i po pięciu dniach zdobyły twierdzę. Ostatecznie zamek został zniszczony i opuszczony, a jego ruiny dały nazwę osadzie, która wyrosła w jego cieniu — Zbořený Kostelec, czyli dosłownie „zburzony Kostelec”.

Co dziś można zobaczyć?

Na miejscu zachowały się fragmenty murów obwodowych oraz zarysy poszczególnych poziomów dawnej zabudowy, pozwalające odtworzyć rozplanowanie niegdysiejszej warowni. Kamienne relikty rozciągają się na większej powierzchni, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka, a spacer po ruinach ujawnia kolejne fragmenty fundamentów ukryte wśród roślinności. Odważniejsi turyści mogą wspiąć się na zachowany fragment muru, skąd rozciąga się widok na dolinę rzeki i okoliczne lasy. Od 1965 roku obiekt figuruje jako chroniony zabytek kultury, co pomaga zachować pozostałości przed dalszą degradacją.

Osada u stóp zamku

Historia wsi Zbořený Kostelec jest ściśle związana z dziejami samego zamku — pełniła rolę zaplecza gospodarczego dla warowni i, podobnie jak ona, uległa zniszczeniu wraz z jej upadkiem. Dziś jest to spokojna część gminy Týnec nad Sázavou, stanowiąca punkt wyjścia do zwiedzania ruin oraz doliny Sázavy, popularnej wśród miłośników turystyki wodnej i pieszej.

Kiedy warto przyjechać?

Najlepszą porą na wizytę jest wiosna i lato, gdy roślinność wokół ruin jest zielona, a szlaki wzdłuż Sázavy sprzyjają dłuższym wycieczkom. Jesienią mniejszy ruch turystyczny pozwala na spokojniejsze zwiedzanie i podziwianie widoków znad murów. Warto połączyć wizytę w ruinach z przejściem doliną rzeki, gdzie znajduje się wiele innych atrakcji przyrodniczych i historycznych regionu Posázaví.

Najczęstsze pytania

Kto założył zamek Zbořený Kostelec? Warownię wzniesiono prawdopodobnie w ostatniej tercji XIII wieku z inicjatywy króla Wacława II, choć pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1342 roku.

Dlaczego zamek został zniszczony? Ostatni właściciel, Kuneš Rozkoš z Dubé, prowadził z zamku łupieżcze wyprawy, co doprowadziło do oblężenia i zdobycia twierdzy przez wojska Zdenka ze Šternberka w 1450 roku.

Co można zobaczyć na miejscu dzisiaj? Zachowane fragmenty murów, zarysy poziomów dawnej zabudowy oraz fragment muru, na który można się wspiąć, by podziwiać widok na dolinę Sázavy.

Czy ruiny są chronione? Tak, od 1965 roku Zbořený Kostelec figuruje jako chroniony zabytek kultury w Czechach.