Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip
W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.
Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.
O tym miejscu
Zamek w Rabsztynie to zabytkowe ruiny warowni we wsi Rabsztyn w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim. Budowla stoi na wysokiej skale wapiennej zwanej Wzgórzem Rabsztyńskim, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, kilka kilometrów na północ od Olkusza. Zamek należy do Szlaku Orlich Gniazd, czyli łańcucha średniowiecznych warowni, które dawniej strzegły szlaków i granic.
Gdzie leży zamek w Rabsztynie?
Ruiny wznoszą się na skalnym wzgórzu nad wsią, a współrzędne obiektu to około 50,3008° N i 19,5942° E. Z Olkusza dojedziesz tu w krótkim czasie, dlatego zamek dobrze sprawdza się jako cel jednodniowej wycieczki z Krakowa, Katowic lub Zagłębia. Okolica jest atrakcyjna także dla rowerzystów, bo przez region prowadzą rozbudowane trasy rowerowe.
Skąd wzięła się nazwa?
Nazwa Rabsztyn pochodzi od niemieckiego słowa Rabenstein, które można przetłumaczyć jako Kruczą Skałę. Dobrze oddaje ona charakter miejsca: warownię postawiono na wapiennym ostańcu, który górował nad okolicą i zapewniał obrońcom naturalną przewagę.
Jak rozwijał się zamek?
Budowla powstawała etapami, a jej układ do dziś pozwala odczytać kolejne fazy rozbudowy:
- XIII wiek – powstał zamek górny, najstarsza część założenia. Nieco później dobudowano kamienną wieżę obronną.
- XIV wiek – u stóp skały wyrósł zamek średni z dziedzińcem, murem obronnym i bramą.
- XV wiek – dodano zamek dolny i wykopano suchą fosę.
Taki układ, w którym kolejne człony zamku schodzą w dół zbocza, jest dla Rabsztyna charakterystyczny i dobrze widoczny podczas zwiedzania.
Kto był właścicielem?
Przez wieki zamek należał do możnych rodów. Wśród dawnych właścicieli wymienia się Toporczyków (Tęczyńskich), Melsztyńskich i Bonerów. Pod koniec XIV wieku warownia trafiła w ręce potężnego rodu Leliwitów-Melsztyńskich. Zmieniający się właściciele przekładali się na kolejne przebudowy i rozbudowy.
Zniszczenie i ocalenie ruin
W 1657 roku zamek spalili Szwedzi podczas potopu szwedzkiego. Po tym pożarze warownia nie odzyskała dawnej funkcji i stopniowo popadała w ruinę. Dopiero w XX wieku zaczęto dbać o jej przyszłość: w 1990 roku zamek stał się własnością gminy Olkusz.
W latach 2019–2020 przeprowadzono prace mające dostosować ruiny do ruchu turystycznego. Inwestycja kosztowała około 3,2 miliona złotych i została współfinansowana ze środków Unii Europejskiej. Dzięki temu zamek jest dziś bezpieczniej i wygodniej udostępniony zwiedzającym.
Co warto wiedzieć przed wizytą?
- Zamek jest trwałą ruiną, więc zakładaj wygodne, stabilne obuwie – teren jest skalisty i nierówny.
- Warto zaplanować dłuższy spacer po poszczególnych częściach: zamku górnym, średnim i dolnym.
- Godziny otwarcia i ceny biletów mogą się zmieniać, dlatego sprawdź aktualne informacje przed wyjazdem.
- Zamek można połączyć z innymi punktami Szlaku Orlich Gniazd.
Najczęstsze pytania
Czy zamek w Rabsztynie jest w pełni zachowany? Nie. To ruiny. Zachowały się mury i fragmenty zabudowy, a po pożarze z 1657 roku warownia nie została odbudowana.
Do jakiego szlaku należy zamek? Do Szlaku Orlich Gniazd na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej.
Kiedy powstały najstarsze części? Zamek górny wzniesiono w XIII wieku, a niedługo później dobudowano kamienną wieżę.
Kto jest dziś właścicielem? Od 1990 roku zamek należy do gminy Olkusz.
Czy w Rabsztynie były prowadzone prace dla turystów? Tak, w latach 2019–2020 za około 3,2 mln zł, ze wsparciem środków unijnych.
W pobliżu
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.