Zámek Poruba

Zámek Poruba stoi w dzielnicy Poruba, na zachodnich krańcach Ostrawy, w regionie moralsko-śląskim. To niewielka renesansowa rezydencja, uznawana za drugi najstarszy zachowany budynek w całej Ostrawie — starszy jest tylko kościół w Slezské Ostravě. Zamek stoi na miejscu wcześniejszej fortalicji obronnej i od pokoleń jest punktem odniesienia dla mieszkańców dzielnicy, choć przez większość roku pozostaje własnością prywatną i nie jest ogólnie dostępny do zwiedzania.

Kiedy powstał zamek w Porubie?

Budowę obecnego zamku datuje się na 1573 rok. Wzniósł go Ondřej Bzenec z Markvartovic na fundamentach starszej tvrzy, czyli lokalnej rezydencji obronnej, jaka stała tu wcześniej. Pierwotnie budynek miał formę renesansową, z dwoma skrzydłami — południowym i zachodnim — a w kolejnych wiekach jego wygląd uproszczono do skromnej formy barokowej. Na fasadzie zachował się herb z wizerunkiem uskrzydlonej ryby, pamiątka po jednym z rodów, które władały tym miejscem.

Kto władał zamkiem przez wieki?

Losy Poruby są ściśle związane z historią jej właścicieli. Ondřej Bzenec, budowniczy zamku, awansował w 1578 roku na naczelnego starostę księstwa opawskiego, ale już rok później zginął w zamachu. Majątek przejął jego bratanek Kryštof Bzenec, który od razu, w 1579 roku, sprzedał zamek i wieś Porubę swojemu szwagrowi za 7 tysięcy złotych guldenów. W kolejnych dekadach dobra przechodziły z rąk do rąk: w 1625 roku odziedziczył je Zikmund Václav, w połowie XVII wieku majątek trafił w wianie do rodu Skrbenských z Hříště, a w 1689 roku kupił go hrabia Václav Oppersdorf. Jeszcze przed 1720 rokiem nowym właścicielem stał się hrabia Jindřich Vilém Vlček z Dobré Zemnice — od jego rodu, znanego później pod nazwiskiem Wilczek, zamek nie zmienił właściciela aż do 1943 roku. Ostatnimi przedstawicielami rodu byli Ferdinand Wilczek i jego żona Nora z domu Kinsky.

Co przetrwał zamek w XX wieku?

Wiek XX obszedł się z Porubą surowo. W 1945 roku budynek został poważnie uszkodzony w wyniku nalotów. Po wojnie częściowo go odremontowano i przez pewien czas działała w nim szkoła sztuk ludowych, jednak stan techniczny pozostawał kwestią otwartą. W 1989 roku władze wydały decyzję o rozbiórce, na podstawie której zburzono skrzydło wschodnie zamku. Rok później prawe skrzydło zniszczył pożar. Sytuacja odwróciła się na początku lat 90. — od 1991 roku nowy właściciel, Statis Prusalis, rozpoczął odbudowę obiektu. Do dziś zachowały się skrzydło południowe i zachodnie, a zamek figuruje w rejestrze nieruchomych zabytków kultury.

Co warto zobaczyć wokół zamku?

Zamek otacza Zámecký park, rozłożony wzdłuż lewego brzegu rzeki Porubki, nad nadbrzeżem Svazu protifašistických bojovníků. To jeden z ważniejszych terenów zielonych Poruby, historycznie ściśle związany z życiem dzielnicy, choć z czasem stracił na znaczeniu i podupadł. Od 2017 roku park przechodzi wieloetapową rewitalizację, która ma potrwać do 2026 roku — powstają nowe alejki, oświetlenie, ławki, stojaki na rowery i miejsca na ogniska, a także pergola o powierzchni 80 metrów kwadratowych, myślana jako miejsce spotkań i wydarzeń kulturalnych. Sama Poruba jako osada ma jeszcze starsze korzenie — pierwsze wzmianki o niej pochodzą z 1377 roku, gdy była zamożną wsią należącą do lokalnego rodu szlacheckiego.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Porubie można zwiedzać? Obiekt jest własnością prywatną i nie funkcjonuje jako placówka turystyczna z regularnymi godzinami otwarcia — zwiedzać można natomiast otaczający go park zamkowy, dostępny publicznie.

Dlaczego zamek nazywa się "drugim najstarszym budynkiem Ostrawy"? Bo jego historia budowlana sięga 1573 roku, co czyni go jednym z najstarszych zachowanych obiektów na terenie całego miasta, ustępując tylko jednemu, starszemu zabytkowi sakralnemu.

Co się stało ze skrzydłami zamku? Skrzydło wschodnie zburzono na mocy decyzji administracyjnej z 1989 roku, a skrzydło prawe uszkodził pożar w 1990 roku. Zachowały się skrzydła południowe i zachodnie, odbudowane po 1991 roku.

Jak dojechać do zamku w Porubie? Zamek leży w dzielnicy Poruba, w zachodniej części Ostrawy, w bliskim sąsiedztwie parku zamkowego nad rzeką Porubką — to popularny cel spacerów mieszkańców i punkt orientacyjny na trasie po dzielnicy.