Zámek Kuřívody

Zamek Kuřívody to renesansowa rezydencja szlachecka w miejscowości Kuřívody, wchodzącej w skład czeskiego miasta Ralsko w kraju libereckim. Budynek, dziś objęty ochroną jako zabytek kultury, należy do prywatnego właściciela i nie jest otwarty dla turystów — można go jednak obejrzeć z zewnątrz, przy okazji zwiedzania okolic byłego poligonu wojskowego Ralsko.

Jak zaczęła się historia zamku?

Pierwsza wzmianka o obiekcie pochodzi z okolic roku 1400, gdy w tym miejscu stała gotycka twierdza obronna o wymiarach około 23,5 na 24,5 metra. Budowlę otaczały solidne wały ziemne oraz fosa wypełniona wodą — jej fragmenty widać do dziś. W połowie XV wieku majątek przeszedł w ręce rodu Berków z Dubé, którzy przekształcili twierdzę w rezydencjonalną siedzibę i stopniowo ją rozbudowywali.

Kiedy zamek zyskał obecny wygląd?

Kształt, jaki podziwiamy obecnie, zawdzięcza przebudowie z lat 1600–1620, przeprowadzonej za czasów Bohuslava Berka. To wtedy powstał trójskrzydłowy, dwupiętrowy budynek na planie prawie kwadratu, otaczający zamknięty dwór wewnętrzny. Wartość obiektu polega na tym, że renesansowa forma przetrwała praktycznie nienaruszona późniejszymi przebudowami — rzadkość wśród czeskich rezydencji tego typu.

Jaką rolę odegrał zamek w historii regionu?

Po okresie renesansowym budynek służył lokalnej administracji. W 1778 roku nocował w nim cesarz Józef II podczas inspekcyjnej podróży po kraju. W 1866 roku, w czasie wojny austriacko-pruskiej, zamek zamieniono w lazaret dla żołnierzy.

Co się stało z Kuřívodami po 1945 roku?

Sama miejscowość Kuřívody ma znacznie starszą historię niż sam zamek — założył ją jako królewskie miasteczko Przemysł Otakar II, pod nazwą Freistadt, na terenie majątku bezdězkiego. Po bitwie na Białej Górze majątek kupił Albrecht z Wallensteinu, a rodzina Waldsteinów władała nim aż do nacjonalizacji w 1945 roku.

Po drugiej wojnie światowej władze komunistyczne utworzyły tu jeden z największych poligonów wojskowych w Czechosłowacji. Ewakuacja mieszkańców trwała od 1946 do 1952 roku, a 1 lipca 1950 roku formalnie powstał Wojskowy Obszar Szkoleniowy Ralsko. Z 226 domów w Kuřívodach przetrwało jedynie 16 — reszta wsi praktycznie zniknęła z mapy. W kolejnych dekadach na terenie poligonu stacjonowały wojska sowieckie, które opuściły go w 1991 roku.

Co znajdziemy w Kuřívodach dzisiaj?

Po zamknięciu poligonu, 1 stycznia 1992 roku, z dziewięciu dawnych osad powstała gmina Ralsko, a Kuřívody stały się jej siedzibą. W 2006 roku Ralsko otrzymało status miasta. Wśród pierwszych nowych mieszkańców byli Czesi wołyńscy, repatrianci z Ukrainy. Sam zamek, przez dekady zaniedbywany w czasach wojskowych, jest obecnie powoli remontowany przez prywatnego właściciela.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Kuřívody można zwiedzać? Nie — obiekt jest własnością prywatną i nie jest udostępniony do zwiedzania wewnątrz. Można go jednak obejrzeć z zewnątrz.

Jak daleko jest zamek od centrum Ralska? Kuřívody to część miasta Ralsko i pełni funkcję jego siedziby administracyjnej, więc odległość od centrum jest minimalna.

Dlaczego wieś Kuřívody prawie zniknęła? Od 1950 do 1991 roku okolica była zamkniętym poligonem wojskowym, z którego ewakuowano mieszkańców, a większość budynków rozebrano lub zniszczono.

Kto był właścicielem zamku najdłużej? Rodzina Waldsteinów (Wallensteinów), która przejęła majątek po bitwie na Białej Górze w 1620 roku i władała nim do 1945 roku.