Zamek Houska

Zamek Houska to jeden z najbardziej niezwykłych zabytków północnych Czech — twierdza wzniesiona w XIII wieku, o której do dziś krąży legenda mówiąca, że postawiono ją nad „bramą do piekła". Stoi na skalistym grzbiecie we wschodniej części Parku Krajobrazowego Kokořínsko, około 47 km na północ od Pragi, w miejscowości Houska należącej do gminy Blatce w powiecie Česká Lípa (kraj liberecki). Adres: Houska 1, 471 62 Doksy.

Kto i po co zbudował zamek?

Houska powstała w pierwszej połowie XIII wieku, za panowania króla Przemysła Otakara II (władał w latach 1253–1278), jako administracyjny ośrodek zarządzający okolicznymi królewskimi dobrami. To właśnie z tego okresu Houska uchodzi za jedną z najlepiej zachowanych twierdz w Czechach związanych z tym władcą. Co ciekawe, budowla od początku miała cechy zaskakujące jak na obiekt obronny: nie miała dostępu do żadnego naturalnego źródła wody (jedynie cysternę na deszczówkę), nie leżała przy żadnym szlaku handlowym, nie miała też znaczenia strategicznego. W murach znalazły się fałszywe okna, zabrakło kuchni, a przez długi czas po ukończeniu budowy nikt w zamku nie mieszkał na stałe. Te niecodzienne szczegóły od wieków podsycają opowieści o prawdziwym celu powstania budowli.

Skąd legenda o bramie do piekła?

Według lokalnego podania, w miejscu zamku znajdowała się niegdyś głęboka rozpadlina, którą okoliczni mieszkańcy uważali za przejście do piekła. Miejscowi mieli próbować zasypać ją kamieniami, lecz otwór rzekomo nie dawał się wypełnić. Z czeluści miały wydostawać się niepokojące istoty — skrzydlate potwory, demony, zjawy, a nawet bezgłowy koń. Zamek Houska miał zostać wzniesiony właśnie po to, by zapieczętować to miejsce. Do dziś zachowały się tu m.in. gotycka kaplica, tzw. Zielona Komnata z późnogotyckimi malowidłami ściennymi oraz salon rycerski — pomieszczenia, wokół których narosło najwięcej opowieści.

Co działo się z zamkiem później?

W 1924 roku Houska trafiła w ręce Josefa Šimonka, pierwszego prezesa koncernu Škoda. Jego potomkowie są właścicielami zamku do dziś. Po zajęciu Czechosłowacji przez Niemcy w 1938 roku obiekt przejął Wehrmacht, który stacjonował tam aż do 1945 roku, a od 1943 roku wykorzystywał zamek jako miejsce przechowywania ksiąg żydowskich i masońskich. Po wojnie budowla wróciła do dawnych właścicieli, a od 1999 roku jest udostępniona do zwiedzania.

Czy Roveń to ta sama okolica co Houska?

Tak — choć nazwy brzmią jak dwie różne miejscowości, Roveň to niewielka osada leżąca w tym samym obszarze administracyjnym co Houska: od 1849 roku należy, podobnie jak wieś Beškov, do gminy Blatce, a więc do tej samej jednostki administracyjnej, w której granicach leży zamek. To sąsiedztwo w ramach jednej gminy tłumaczy, dlaczego oba określenia pojawiają się obok siebie w opisach tego regionu.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie leży zamek Houska? W miejscowości Houska, część gminy Blatce, powiat Česká Lípa, w Parku Krajobrazowym Kokořínsko, ok. 47 km na północ od Pragi.

Kiedy powstał zamek? W pierwszej połowie XIII wieku, za panowania Przemysła Otakara II.

Czy można zwiedzać zamek Houska? Tak, obiekt jest udostępniony turystom od 1999 roku, po powrocie do rodziny dawnych właścicieli.

Kto jest właścicielem zamku? Od 1924 roku zamek należy do rodziny Šimonków, potomków Josefa Šimonka, pierwszego prezesa Škody.

Skąd wzięła się nazwa „brama do piekła"? Z lokalnej legendy o rozpadlinie w skale, z której miały wydobywać się demoniczne istoty — dla zapieczętowania tego miejsca miano wznieść zamek.