Ynyscedwyn Ironworks

Ynyscedwyn Ironworks to dawna huta żelaza w Ystradgynlais, mieście w hrabstwie Powys w południowej Walii, nieopodal Swansea. Miejsce zapisało się w historii przemysłu jako punkt, w którym udało się wykorzystać antracyt do wielkiego pieca, a z tym rozwiązaniem wiąże się początek nowej epoki w hutnictwie.

Czym było Ynyscedwyn Ironworks?

Był to rozległy kompleks przemysłowy w dolinie górnej Tawe. Wytop żelaza prowadzono tu już w XVII wieku, a z czasem zakład rozrósł się w jedną z ważniejszych hut regionu. Dziś nie działa, a Wikidata opisuje go jako dawną hutę żelaza w Ystradgynlais.

Jak wyglądała historia huty?

Pierwsze piece stanęły w tym miejscu w XVII stuleciu i przez długi czas produkcja miała charakter lokalny. Przełom nastąpił w latach 20. XIX wieku, gdy zakład trafił w ręce George'a Crane'a. Nowy właściciel rozbudował produkcję i zaczął szukać sposobu na wykorzystanie miejscowego paliwa. Okolice Ystradgynlais leżą na złożach antracytu, twardego węgla o wysokiej zawartości pierwiastka węgla, który trudno było zastosować w wielkim piecu.

Crane jako pierwszy hutnik skutecznie użył antracytu w wielkim piecu, co stało się w 1837 roku. Pomógł w tym kierownik zakładu David Thomas, który wprowadzał metodę podgrzewanego dmuchu. Dzięki temu lokalny, tani surowiec mógł zastąpić droższe paliwo. Crane zmarł w 1846 roku, a huta miała wówczas siedem pieców.

Dlaczego to osiągnięcie było ważne?

Metoda oparta na antracycie rozeszła się poza Walię. David Thomas wyjechał później do Pensylwanii, gdzie uruchomił podobną produkcję w Lehigh Crane Iron Company. Wiele opracowań wiąże to z rozwojem amerykańskiego hutnictwa żelaza. Ynyscedwyn bywa więc wymieniane obok większych ośrodków, mimo że sam zakład był niewielki.

Co zostało z huty?

Po śmierci Crane'a następcy nie rozwijali zakładu tak jak on. Na terenie huty wzniesiono później walcownię blachy cynowanej, otwartą w 1889 roku i rozebraną w 1946. Z dawnej zabudowy zachowały się pojedyncze pozostałości, między innymi niedokończone ceglane łuki oraz komin z 1872 roku. Nie jest to muzeum z biletami i godzinami otwarcia, lecz miejsce dla osób, które lubią odnajdywać ślady przemysłowej przeszłości.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Ynyscedwyn Ironworks?

W Ystradgynlais w hrabstwie Powys, w południowej Walii, w pobliżu Swansea. Współrzędne: 51.768365, -3.764263.

Kto rozwinął produkcję w hucie?

George Crane, który przejął zakład w latach 20. XIX wieku.

Z czego huta jest znana?

Z pierwszego udanego użycia antracytu w wielkim piecu w 1837 roku.

Czy huta działa?

Nie. Zakład zakończył działalność, a na miejscu pozostały tylko fragmenty dawnych budowli.

Dla kogo to miejsce?

Dla miłośników historii techniki, archeologii przemysłowej i podróży po Walii poza utartymi szlakami. Warto połączyć wizytę ze spacerem po Ystradgynlais i okolicznych dolinach.