Xemeneia de l'antiga fàbrica CELO

Xemeneia de l'antiga fàbrica CELO to przemysłowy komin w Sant Adrià de Besòs, jedyny element, jaki zachował się po dawnej fabryce szkła CELO działającej w tym miejscu przez większość XX wieku.

Skąd wzięła się nazwa CELO?

Skrót CELO odnosi się do hiszpańskiej spółki produkującej szkło płaskie metodą Libbey-Owens — nowatorską na początku XX wieku technologią ciągnięcia taśmy szklanej. Zakład powstał w 1923 roku i od początku zajmował działkę o powierzchni około 30 tysięcy metrów kwadratowych, którą później podwojono. Lokalizację wybrano nieprzypadkowo: blisko linii kolejowych i elektrociepłowni, co ułatwiało transport surowców i zasilanie energochłonnej produkcji szkła.

Jak wygląda komin i z czego jest zbudowany?

Konstrukcja ma formę komina przemysłowego z cegły ceramicznej. Podstawa jest prostopadłościenna, na planie kwadratu, ozdobiona łukowatymi profilami biegnącymi wzdłuż czterech ścian. Ku górze trzon zwęża się, a jego powierzchnię urozmaicają geometryczne wzory ułożone z cegły. W górnej partii komin zamyka podwójny gzyms z centralnym fryzem — detal typowy dla katalońskiej architektury przemysłowej z pierwszej połowy XX wieku, łączącej funkcję z ozdobną fasadą widoczną z daleka.

Jaką funkcję miał komin w fabryce?

Komin odprowadzał gazy spalinowe i dymy powstające przy produkcji szkła metodą Libbey-Owens, gdzie stopiona masa szklana była stale podgrzewana i formowana w długie taflowe pasy. Podczas wojny domowej (1936–1939) zakład przestawiono na produkcję na potrzeby wojska, co było powszechną praktyką w katalońskim przemyśle tamtego okresu.

Dlaczego przetrwał tylko komin?

W 1985 roku cały kompleks fabryczny wyburzono, a na jego miejscu wybudowano centrum handlowe. Komin ocalał jako jedyny świadek dawnej działalności przemysłowej i został objęty ochroną jako dobro kultury o znaczeniu lokalnym (Bé Cultural d'Interès Local). Figuruje w katalońskim rejestrze dziedzictwa przemysłowego (IPAC), co formalnie zabezpiecza go przed rozbiórką i wymaga zgody na jakiekolwiek prace budowlane w jego otoczeniu.

Gdzie dokładnie stoi komin?

Obiekt znajduje się przy Carrer de la Torrassa w Sant Adrià de Besòs, w gminie należącej do comarki Barcelonès, na terenie dzisiejszego parkingu przy centrum handlowym. To miejsce warto łączyć ze zwiedzaniem pobliskich Tres Xemeneies — trzech charakterystycznych kominów dawnej elektrociepłowni na Besòs, które są symbolem przemysłowej przeszłości tej części wybrzeża metropolii Barcelony.

Najczęstsze pytania

Czy komin CELO można zobaczyć z bliska? Tak, stoi w przestrzeni publicznej na terenie parkingu, więc można podejść do niego bez ograniczeń i obejrzeć detale muru z bliska.

Czy wstęp jest płatny? Nie, oglądanie komina z zewnątrz jest bezpłatne — to element krajobrazu miejskiego, nie muzeum czy płatna atrakcja.

Czy da się wejść do wnętrza komina? Nie, komin jest zabytkiem chronionym i nie jest dostępny do wejścia — pozostaje wyłącznie obiektem do obejrzenia z zewnątrz.

Ile czasu zajmuje zwiedzanie? Kilka minut wystarczy na obejrzenie samego komina, ale warto zaplanować dłuższy postój, jeśli łączy się go z wizytą przy Tres Xemeneies czy spacerem wzdłuż plaży Besòs.