Windmill in Saint-Michel-l'Observatoire

Wiatrak w Saint-Michel-l'Observatoire stoi na wzniesieniu nad tą prowansalską wsią w departamencie Alpes-de-Haute-Provence, kilka minut spacerem od centrum, w miejscu zwanym niegdyś „Les Trois Croix". To jedna z tych budowli, które łatwo przeoczyć na mapie, a które w rzeczywistości opowiadają całą historię lokalnej gospodarki — od młynarstwa, przez ruinę, po odbudowę siłami mieszkańców.

Jak wiatrak trafił na to wzgórze?

Historia zaczyna się w 1837 roku, kiedy miejscowy gospodarz Ferréol Pourpre sprzedał działkę na wzgórzu młynarzowi z sąsiedniej gminy Vachères. Transakcja obejmowała nie tylko sam teren pod budowę, ale też prawo do wytyczenia drogi dojazdowej — bez niej transport zboża i mąki byłby niemożliwy. Rok później, w 1838 roku, wiatrak wzniósł młynarz Jean Marc, mieszkaniec Saint-Michel. Konstrukcja stanęła w typowym dla regionu stylu: kamienna wieża, drewniane skrzydła i mechanizm mielący ustawiony pod kątem najczęściej wiejących tu wiatrów.

Czy wiatrak długo pracował?

Prawdopodobnie nie. Wszystko wskazuje na to, że działał tylko kilka lat — sam budowniczy prowadził już w 1841 roku młyn wodny na rzece Viou w Forcalquier, co sugeruje, że inwestycja w Saint-Michel nie okazała się szczególnie rentowna. Ostateczny koniec przyszedł w 1855 roku, gdy budowla została zniszczona. Przyczyny tego zdarzenia nie są znane — miejscowe źródła nie podają, czy chodziło o burzę, pożar czy zwykłe zaniedbanie. Przez ponad półtora wieku po wsi krążyła jedynie pamięć o wiatraku i pozostałości fundamentów.

Skąd wziął się dzisiejszy wiatrak?

Odbudowa to zasługa stowarzyszenia „Les Amis de Saint-Michel", które w 2007 roku podjęło się odtworzenia budowli możliwie wiernie względem oryginału. Projekt wsparły gmina, władze regionalne, fundacja ochrony dziedzictwa oraz lokalne firmy, a część środków zebrano dzięki publicznej zbiórce. Prace zajęły trzy lata — wiatrak został uroczyście otwarty 20 czerwca 2010 roku, w obecności mieszkańców, którzy wcześniej wspierali projekt finansowo i organizacyjnie.

Co zobaczyć podczas wizyty?

Dzisiejszy wiatrak nie jest tylko atrapą postawioną dla turystów — działa naprawdę. Mieli i przesiewa dwa rodzaje mąki z organicznej pszenicy, której uprawę w Saint-Michel przywrócono specjalnie na potrzeby tego projektu. Mechanizm wewnątrz odwzorowuje ten z XIX wieku, choć dodano jedno unowocześnienie: silnik elektryczny, dzięki któremu skrzydła obracają się niezależnie od pogody, co pozwala prowadzić pokazy dla odwiedzających nawet w bezwietrzne dni. Warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem samej wsi Saint-Michel-l'Observatoire, znanej głównie z Obserwatorium Wysokiej Prowansji (OHP) — jednego z ważniejszych ośrodków astronomicznych we Francji, położonego na pobliskim wzgórzu Chalathe.

Najczęstsze pytania

Czy do wiatraka można wejść? Wiatrak jest udostępniany do zwiedzania w ramach organizowanych wizyt i pokazów mielenia mąki — najlepiej sprawdzić aktualny harmonogram u lokalnego biura turystycznego lub stowarzyszenia zarządzającego obiektem.

Czy wiatrak nadal produkuje mąkę? Tak, mechanizm działa i miele oraz przesiewa mąkę z lokalnie uprawianej organicznej pszenicy — to nie rekonstrukcja czysto dekoracyjna.

Dlaczego oryginalny wiatrak przestał działać? Powody nie są znane. Wiadomo, że działał krótko, a w 1855 roku został zniszczony; okoliczności tego zdarzenia nie zostały udokumentowane.

Ile trwała odbudowa wiatraka? Projekt ruszył w 2007 roku, a inauguracja odbudowanego wiatraka odbyła się 20 czerwca 2010 roku — całość prac zajęła około trzech lat.