Vysoký tok

Vysoký tok to niewielkie, ale wyraziste wzniesienie (546 m n.p.m.) w gminie Branov, w środkowych Czechach, na terenie Chronionego Obszaru Krajobrazowego Křivoklátsko. Szczyt i jego południowo-wschodnie zbocza objęto ochroną jako rezerwat przyrody już w 1984 roku, a powodem był wyjątkowy jak na te wysokości krajobraz — murawy szczytowe i rumowiska skalne, które gdzie indziej w regionie kojarzą się raczej z wyższymi górami niż z łagodną wyżyną nad Berounką.

Gdzie dokładnie leży Vysoký tok?

Rezerwat rozciąga się około dwóch kilometrów na południe od wsi Branov, w obrębie Wyżyny Křivoklátskiej (Křivoklátská vrchovina) — pofałdowanego, mocno zalesionego terenu w dorzeczu Berounki. Sama miejscowość Branov leży na prawym brzegu tej rzeki, która tworzy naturalną granicę gminy od północy. To krajobraz typowy dla środkowych Czech: głębokie doliny rzeczne, strome zbocza porośnięte lasem i skaliste grzbiety wystające ponad korony drzew.

Dlaczego to miejsce jest chronione?

Decyzję o utworzeniu rezerwatu podjęto ze względu na dwa powiązane ze sobą zjawiska. Po pierwsze — zbiorowiska muraw naskalnych na szczycie i przyległych zboczach, które w tak niewielkiej wysokości nad poziomem morza są rzadkością i tworzą siedlisko dla roślin oraz owadów przystosowanych do suchych, nasłonecznionych warunków. Po drugie — rumowiska skalne (piargi) i bloki mrozowe, które powstały w wyniku procesów peryglacjalnych z okresu plejstocenu, czyli epoki lodowcowej. Mimo że przez region nigdy nie przechodził lądolód, silne wahania temperatury sprzed tysięcy lat rozsadzały skały, tworząc charakterystyczne pola głazów widoczne dziś na północnym zboczu wzniesienia.

Co znajdziemy na szczycie?

Grzbiet Vysokého toku zbudowany jest z dacytu, ryodacytu i tufu dacytowego — skał wulkanicznych i wulkanoklastycznych powstałych jeszcze w górnym kambrze, a więc setki milionów lat temu. To właśnie ta twarda, ale podatna na mróz budowa geologiczna sprawiła, że procesy zamarzania i odmarzania wody w szczelinach skalnych rozłupały fragmenty grzbietu na bloki, które osunęły się w dół zbocza, tworząc dziś pokrywy piargowe u jego podnóża. Na powierzchni skał i pomiędzy głazami rozwinęła się roślinność muraw naskalnych, dobrze znosząca ubogie podłoże i silne nasłonecznienie.

Jak dotrzeć na Vysoký tok?

Punktem wyjścia jest wieś Branov, leżąca w malowniczej dolinie Berounki, w otoczeniu lasów Křivoklátska. Z Branova prowadzą szlaki piesze w kierunku południowym, którymi w niecałą godzinę można dotrzeć na sam szczyt i do rezerwatu. Okolica należy do jednego z najspokojniejszych zakątków środkowych Czech — bez dużego ruchu turystycznego, za to z gęstymi lasami, skalnymi wychodniami i licznymi punktami widokowymi na dolinę rzeki. To teren atrakcyjny dla miłośników pieszych wędrówek, obserwacji przyrody oraz fotografii krajobrazowej, zwłaszcza jesienią, gdy lasy Křivoklátska mienią się barwami.

Na co zwrócić uwagę podczas zwiedzania?

Ponieważ teren ma status rezerwatu przyrody, obowiązują tu zasady ochrony przyrody typowe dla takich obszarów — zaleca się poruszanie wyznaczonymi ścieżkami, niepozostawianie śmieci i niezbieranie roślin czy skał. Rumowiska skalne bywają śliskie po deszczu, dlatego warto zaopatrzyć się w odpowiednie obuwie trekkingowe. Cały obszar wchodzi w skład rozleglejszego Chronionego Obszaru Krajobrazowego Křivoklátsko, jednego z najstarszych i najcenniejszych przyrodniczo regionów chronionych w Czechach, więc warto połączyć wizytę na Vysokém toku z odwiedzinami innych punktów tej okolicy, na przykład wąwozów i skalnych grzbietów wzdłuż samej Berounki.

Najczęstsze pytania

Czym jest Vysoký tok? To wzgórze o wysokości 546 m n.p.m. w gminie Branov w środkowych Czechach, objęte ochroną jako rezerwat przyrody od 1984 roku, ze względu na murawy szczytowe i rumowiska skalne powstałe w epoce lodowcowej.

Gdzie znajduje się rezerwat względem Branova? Leży około dwóch kilometrów na południe od wsi, na szczycie i południowo-wschodnich zboczach wzniesienia, w obrębie Wyżyny Křivoklátskiej.

Co można zobaczyć na miejscu? Charakterystyczne pola głazów (piargi) powstałe wskutek zamarzania i odmarzania skał w plejstocenie, murawy naskalne oraz odsłonięcia dacytu i tufu dacytowego sprzed setek milionów lat.

Czy rezerwat jest częścią większego obszaru chronionego? Tak — Vysoký tok leży w granicach Chronionego Obszaru Krajobrazowego Křivoklátsko, jednego z najstarszych obszarów chronionej przyrody w Czechach.

Jak dojechać lub dojść do rezerwatu? Najwygodniej wyruszyć pieszo z Branova, skąd szlaki prowadzą na południe w kierunku szczytu, a cała trasa zajmuje zwykle mniej niż godzinę.