Velká Svinčice

Velká Svinčice to niewielkie wzgórze o wysokości 448 m n.p.m., położone około 1 km na północny zachód od wsi Horní Lochov, w powiecie Jičín, w kraju hradeckim (Královéhradecký kraj) w Czechach. Wzgórze leży w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Český ráj (Czeski Raj) i stanowi część rezerwatu przyrody Prachovské skály — obszaru znanego przede wszystkim z charakterystycznych skalnych labiryntów piaskowcowych, do którego okolic geologicznie i administracyjnie należy również Velká Svinčice.

Dlaczego to wzgórze jest ciekawe dla geologów?

Velká Svinčice, razem z sąsiadującym wzgórzem Malá Svinčice, to pozostałość dwóch niewielkich trzeciorzędowych ciał wulkanicznych. Zbudowane są z bazanitu i nefelinitu (skał wulkanicznych bogatych w minerały alkaliczne) oraz towarzyszących im brekcji, które w trakcie erupcji przebiły się przez znacznie starsze, górnokredowe piaskowce kwarcowe z wkładkami osadów wapiennych. Taki układ — młoda skała wulkaniczna tkwiąca w znacznie starszym piaskowcu — jest w tym regionie Czech Raju stosunkowo rzadkim i wartym odnotowania zjawiskiem geologicznym.

Skąd wzięła się nazwa i dlaczego jest myląca?

Nazwa "Velká" oznacza po czesku "duża/wielka", w odróżnieniu od sąsiedniej "Malej" (małej) Svinčice. Historycznie Velká Svinčice rzeczywiście była wyższa — sięgała 451 m n.p.m., czyli o 2 metry więcej niż sąsiadka. W wyniku działalności kamieniołomu, który przez dekady eksploatował szczyt i południowe zbocze wzgórza, a także w wyniku dokładniejszych pomiarów wysokości, dziś sytuacja się odwróciła: Velká Svinčice ma 448 m n.p.m., czyli jest o metr niższa od Malej Svinčice (449 m). Nazwa pozostała więc historyczną pamiątką po czasach, gdy proporcje między oboma wzgórzami były inne.

Co zostało po dawnym kamieniołomie?

Na szczycie i południowym zboczu wzgórza znajdują się ślady dawnego kamieniołomu bazanitu, należącego niegdyś do rodu Šliků. Eksploatację prowadzono tu aż do 1954 roku, a wydobywany ciemnoszary bazanit wykorzystywano do budowy i utrzymania okolicznych dróg. Po zamknięciu kamieniołomu na miejscu zachowały się fragmenty fundamentów dawnych zabudowań gospodarczych, a sam wyrobisko — z odsłoniętą żyłą skały wulkanicznej w otoczeniu piaskowca — stanowi dziś odsłonięcie geologiczne dostępne do obserwacji.

Jak dotrzeć do Velká Svinčice?

Wzgórze leży na uboczu głównych szlaków turystycznych Czeskiego Raju, w niewielkiej odległości od wsi Horní Lochov. To dobry cel dla osób szukających spokojniejszej alternatywy dla bardziej uczęszczanych atrakcji regionu, zwłaszcza jeśli interesuje ich geologia terenowa — obecność odsłoniętej skały wulkanicznej pośród piaskowcowego krajobrazu jest tu unikatowa na skalę regionu.

Najczęstsze pytania

Jak wysoka jest Velká Svinčice? 448 metrów n.p.m. — historycznie było to 451 m, ale w wyniku eksploatacji kamieniołomu i dokładniejszych pomiarów wysokość skorygowano w dół.

Czy Velká Svinčice jest rzeczywiście większa od Malej Svinčice? Nie — mimo nazwy sugerującej odwrotną zależność, sąsiednia Malá Svinčice ma dziś 449 m n.p.m., czyli o metr więcej.

Z jakiej skały zbudowane jest wzgórze? Z trzeciorzędowego bazanitu i nefelinitu, które przebiły się przez starsze, górnokredowe piaskowce kwarcowe.

Czy można zwiedzać dawny kamieniołom? Tak, teren dawnego wyrobiska na szczycie i południowym zboczu jest dostępny — widoczne są tam pozostałości fundamentów oraz odsłonięcie skalne.

W jakim regionie leży Velká Svinčice? W powiecie Jičín, w kraju hradeckim, w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Český ráj i rezerwatu przyrody Prachovské skály.