Velasco's Tower

Wieża Velasco (hiszp. Torre de los Velasco, znana też jako Torre de la Riba) to średniowieczna warownia stojąca w Espinosa de los Monteros, w prowincji Burgos, w Kastylii i León. Obiekt należy do niewielkiej grupy dobrze zachowanych wież obronnych rodu Velasco w tej części Hiszpanii i dziś jest jednym z punktów, które przyciągają do miasteczka miłośników architektury obronnej i historii regionu.

Kto zbudował wieżę i kiedy powstała?

Wieżę wzniesiono w XV wieku z inicjatywy Pedra Fernándeza de Velasco, I hrabiego Haro, zwanego „dobrym hrabią" (el buen conde), pana Medina de Pomar i innych ziem. Pierwsza udokumentowana wzmianka o budowli pochodzi z dokumentu majoratu ustanowionego w 1458 roku przez Pedra Fernándeza de Velasco, ojca IV konetabla Kastylii. Majorat to instytucja prawna zabezpieczająca niepodzielność rodowego majątku, a jego zapisy pozwalają dziś datować istnienie wieży na połowę XV wieku.

Jak wygląda budowla i z czego się składa?

Wieża Velasco to typowy przykład średniowiecznej wieży obronnej złożonej z dwóch połączonych ze sobą prostokątnych brył: smukłej wieży właściwej oraz niższej konstrukcji towarzyszącej, która pełniła niegdyś funkcję stajni. Taki układ – wieża plus zabudowania gospodarcze przy jej podstawie – był typowy dla rezydencji obronnych możnowładczych rodów kastylijskich tamtego okresu.

Co jest najbardziej charakterystyczne w architekturze wieży?

Najbardziej rozpoznawalnym elementem budowli jest drewniana balkonada, czyli tzw. cadalso – wysunięty ganek obronny, który w czasie oblężenia wzmacniał możliwości obrony murów. Choć sama drewniana konstrukcja nie przetrwała do naszych czasów, jej ślady są wciąż czytelne: na wszystkich czterech ścianach wieży, mniej więcej w połowie wysokości, biegną rzędy otworów zwanych mechinałami oraz podwójny szereg kamiennych wsporników (canes), na których niegdyś opierała się drewniana konstrukcja. To one pozwalają dziś zrekonstruować pierwotny wygląd i sposób obrony budowli.

Czy wieża jest chroniona prawnie?

Tak. Wieża Velasco została objęta ochroną w sposób generyczny, wraz z pozostałymi zamkami i wieżami obronnymi w Hiszpanii, na mocy dekretu z 22 kwietnia 1949 roku. Obecnie obiekt ma status Dobra o Znaczeniu Kulturowym (Bien de Interés Cultural, BIC) – najwyższej kategorii ochrony zabytków w hiszpańskim systemie prawnym.

Gdzie dokładnie znajduje się wieża?

Budowla stoi na terenie miejscowości Espinosa de los Monteros w prowincji Burgos, przy współrzędnych 43,075633, -3,557139. To niewielkie miasteczko w północnej części prowincji, znane z kilku obiektów o charakterze obronnym – warto jednak pamiętać, że w Espinosa de los Monteros znajduje się także inna, odrębna budowla o podobnej nazwie (Pałac w Chiloeches), którą łatwo pomylić z opisywaną tu Wieżą Velasco.

Najczęstsze pytania

Jak inaczej nazywa się Wieża Velasco? Obiekt występuje w źródłach również pod nazwą Torre de la Riba.

Kto zlecił budowę wieży? Inicjatorem budowy był Pedro Fernández de Velasco, I hrabia Haro, znany jako „dobry hrabia".

Z jakiego okresu pochodzi wieża? Najstarsza znana wzmianka dokumentalna sięga 1458 roku, a sama budowla powstała w XV wieku.

Czy można rozpoznać oryginalny system obronny wieży? Tak – choć drewniana balkonada obronna (cadalso) nie zachowała się fizycznie, jej ślady w postaci otworów i kamiennych wsporników są nadal widoczne na wszystkich czterech ścianach.

Jaki status ochronny ma dziś wieża? Od 1949 roku podlega ochronie jako zabytek, a obecnie posiada status Bien de Interés Cultural.