Vápenná

Vápenná to niewielka wieś i gmina w powiecie Jeseník, w kraju ołomunieckim na Śląsku Czeskim, licząca około 1200 mieszkańców. Leży u podnóża Gór Rychlebskich, w miejscu, gdzie od wieków wydobywano wapień i wypalano z niego wapno — stąd zresztą wzięła się dzisiejsza nazwa miejscowości.

Skąd wzięła się nazwa Vápenná?

Osada istnieje od dawna — pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1358 roku. Aż do 1949 roku nosiła nazwę Zighartice (po niemiecku Setzdorf). Dopiero po wojnie zmieniono ją na Vápenná, co bezpośrednio nawiązuje do wapiennictwa, czyli tradycyjnego rzemiosła wypalania wapna, które przez stulecia było głównym zajęciem mieszkańców.

Co zobaczysz w Vápennej?

Wapiennictwo rozwinęło się tu na dobre w XVII wieku — już w 1629 roku działały dwa piece wapiennicze. W drugiej połowie XIX wieku powstały tu pierwsze piece kręgowe, a produkcję prowadziły trzy duże firmy: A. Latzela (od 1868), A. Rösnera (od 1870) i S. Neugebauera (od 1871). Śladem tej przeszłości jest zachowana szybowa wapienka z połowy XIX wieku, dziś chroniona jako zabytek techniki — jedna z niewielu tak dobrze zachowanych na terenie Czech.

Nad wsią góruje kościół św. Filipa, klasycystyczna świątynia wzniesiona w latach 1780–1781 i najważniejszy zabytek kultury sakralnej w Vápennej. Przy drodze na skraju miejscowości, w kierunku Żulovej, stoi kapliczka przydrożna (boží muka) — przykład ludowego kamieniarstwa w stylu późnego baroku, warta chwili zatrzymania podczas spaceru.

Miłośnicy przyrody powinni zajrzeć do Kamieniołomu Arcybiskupiego, gdzie żyje chroniony rak rzeczny, oraz do zalanego wodą kamieniołomu Vycpálek, znanego w regionie miejsca z charakterystyczną turkusową taflą wody. Historię, geologię i przyrodę okolicy przybliżają dwie ścieżki edukacyjne: Ścieżka Latzela przez kras Gór Rychlebskich oraz szlak Krajem Gór Rychlebskich — obie dobrze się sprawdzają jako lekka, rodzinna wycieczka na pół dnia.

Jak dotrzeć do Vápennej?

Wieś leży w powiecie Jeseník, niedaleko Żulovej i Vidnavy, blisko granicy z Polską. Najwygodniej dojechać samochodem lokalnymi drogami łączącymi Jeseník z Żulovą — okolica jest dobrze skomunikowana z głównymi szlakami turystycznymi Gór Rychlebskich. Miejscowość dobrze sprawdza się jako baza wypadowa lub przystanek w trasie po pograniczu polsko-czeskim.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą na zwiedzanie zabytków wapiennictwa i spacery ścieżkami edukacyjnymi jest okres od maja do października, gdy pogoda sprzyja pieszym wycieczkom, a kamieniołom Vycpálek prezentuje się najbardziej malowniczo. Zimą okolica przyciąga miłośników spokojnych, śnieżnych krajobrazów podgórskich.

Najczęstsze pytania

Co jest największą atrakcją Vápennej? Zachowana szybowa wapienka z XIX wieku, chroniona jako zabytek techniki, oraz klasycystyczny kościół św. Filipa z lat 1780–1781.

Skąd pochodzi nazwa miejscowości? Nazwa Vápenná pochodzi od wapiennictwa — tradycji wypalania wapna, która rozwijała się tu od XVII wieku. Do 1949 roku wieś nazywała się Zighartice (niem. Setzdorf).

Czy w okolicy można zobaczyć coś dla miłośników przyrody? Tak — zalany kamieniołom Vycpálek oraz Kamieniołom Arcybiskupi z chronionym rakiem rzecznym to popularne cele krótkich wycieczek.

Czy Vápenná nadaje się na rodzinną wycieczkę? Tak, dzięki dwóm ścieżkom edukacyjnym (Ścieżka Latzela i szlak Krajem Gór Rychlebskich) to łatwa, kilkugodzinna trasa odpowiednia dla rodzin z dziećmi.