Valdegrulla

Valdegrulla to opuszczona wieś w gminie El Burgo de Osma-Ciudad de Osma, w prowincji Soria, w Kastylii i León. Dziś nikt tu nie mieszka na stałe, ale zachowany układ zabudowy i kościół pozwalają wyobrazić sobie życie tej niewielkiej społeczności sprzed dekad.

Gdzie leży Valdegrulla?

Miejscowość znajduje się tuż na północ od El Burgo de Osma, przy granicy z Quintanilla de Tres Barrios i Berzosą. Leży na łagodnym wzniesieniu na wysokości 994 m n.p.m., otoczona polami zbożowymi i niewielkimi zagajnikami topolowymi, nad brzegiem okresowego strumienia — latem często wyschniętego, wiosną prowadzącego więcej wody. Współrzędne geograficzne to w przybliżeniu 41°39' szerokości północnej i 3°08' długości zachodniej. Administracyjnie Valdegrulla należy do komarki i sądowego okręgu Burgo de Osma, w ramach większej gminy El Burgo de Osma-Ciudad de Osma.

Skąd wzięła się nazwa?

W spisie z 1787 roku miejscowość figurowała jako „Val de Grulla" — nazwa nawiązuje do żurawia (hiszp. grulla), ptaka, który prawdopodobnie zatrzymywał się w tej dolinie podczas przelotów. Wcześniej, zgodnie z katastrem Markiza de la Ensenada z 1752 roku, osada nosiła nazwę Torderón i leżała przy Trakcie Królewskim prowadzącym do Burgos. W pewnym momencie mieszkańcy przenieśli się na nowe miejsce, a wieś przyjęła nazwę, pod którą znana jest do dziś.

Jak wyglądała historia wsi?

W XVIII wieku Valdegrulla podlegała jurysdykcji miasta Osma i wchodziła w skład Seniorii Księcia Uceda. Liczba mieszkańców zmieniała się z czasem: w 1787 roku naliczono 166 osób, w 1828 roku — 135, w 1842 roku spis odnotował 62 gospodarstwa domowe (vecinos), a w 1850 roku — 61 mieszkańców. W kolejnych dekadach populacja systematycznie malała, aż w 1981 roku pozostało jedynie 15 osób. Ostatnia rodzina opuściła wieś w 1997 roku, co przypieczętowało jej status miejscowości opuszczonej — zjawisko dotykające wiele małych osad w prowincji Soria, jednej z najsłabiej zaludnionych w Hiszpanii.

Co można dziś zobaczyć?

W Valdegrulli zachowało się około 30 budynków parterowych i piętrowych, w większości wzniesionych z adobe — suszonej na słońcu cegły z gliny, typowej dla tradycyjnego budownictwa tego regionu Kastylii. Centralnym punktem miejscowości pozostaje kościół pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego (La Exaltación de la Santa Cruz). Przez wieki mieszkańcy utrzymywali się z uprawy zbóż i roślin strączkowych oraz z hodowli owiec, kóz i bydła — działalności charakterystycznej dla suchych, wyniesionych terenów Soria. Spacer po opustoszałych uliczkach, wśród topolowych zagajników i pól, daje wgląd w krajobraz kastylijskiej wsi, który w wielu miejscach regionu przetrwał niemal niezmieniony.

Najczęstsze pytania

Czy w Valdegrulli ktoś mieszka? Nie, ostatni stali mieszkańcy opuścili wieś w 1997 roku. Miejscowość ma status despoblado, czyli osady niezamieszkanej.

Jak dojechać do Valdegrulli? Wieś leży bezpośrednio na północ od El Burgo de Osma, w niewielkiej odległości od centrum tego miasta, co czyni ją łatwym celem krótkiej wycieczki dla osób zwiedzających okolicę.

Co warto zobaczyć na miejscu? Główną atrakcją jest zachowany układ dawnej wsi z kościołem Podwyższenia Krzyża Świętego oraz kilkadziesiąt budynków z adobe, otoczonych polami i zagajnikami topolowymi.

Skąd pochodzi nazwa Valdegrulla? Nazwa nawiązuje do żurawia (grulla) i prawdopodobnie doliny, w której ptaki te niegdyś się zatrzymywały; wcześniej osada nosiła inną nazwę i znajdowała się w innym miejscu.