U Báby - U Lomu

U Báby – U Lomu to niewielki, lecz niezwykle ciekawy rezerwat przyrody nieopodal wsi Žihle, na terenie katastralnym Nový Dvůr w powiecie Plzeň-sever w Czechach. Mimo skromnej powierzchni zaledwie kilku arów jest to jeden z najczęściej odwiedzanych pomników przyrody w regionie, a zarazem jeden z najstarszych – ochroną objęto go już w 1933 roku.

Skąd wzięła się nazwa?

Obszar chroniony składa się z dwóch odrębnych części, od których pochodzi jego dwuczłonowa nazwa. Pierwsza, „U Báby", leży bliżej Žihle i obejmuje dwa okazałe granitowe głazy nazywane Bábą i Dědkem (Babą i Dziadkiem). Druga część, „U Lomu", znajduje się około kilometra dalej na zachód i tworzy skupisko mniejszych bloków skalnych, przypominających miniaturowe skalne miasto.

Jak powstały głazy?

Wielkie bryły granitu są efektem wietrzenia mechanicznego, a konkretnie procesu zwanego eksfoliacją, czyli odpadaniem kolejnych łusek skały pod wpływem zmian temperatury i wilgotności. Skała macierzysta to gruboziarnisty granit biotytowy masywu Tis, wznoszącego się nad sąsiadującym z nim obniżeniem znanym jako Žihelská brázda, wypełnionym miękkimi osadami permsko-karbońskimi. To właśnie różnica w odporności skał na erozję sprawiła, że twardszy granit przetrwał w formie potężnych głazów, podczas gdy otaczające go miększe warstwy zostały wypłukane i zwietrzałe znacznie szybciej. W efekcie powstały formy geomorfologiczne charakterystyczne dla tego typu wietrzenia granitu – od pojedynczych olbrzymich bloków po całe rumowiska skalne.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Głównym punktem programu są dwa monumentalne głazy Bába i Dědek w części „U Báby" – ich rozmiary i charakterystyczny, zaokrąglony kształt robią wrażenie nawet na osobach niezainteresowanych geologią. W części „U Lomu" natomiast rozciąga się skupisko mniejszych skał, które warto obejść dookoła, by docenić różnorodność form powstałych w wyniku tego samego procesu wietrzenia. Miejsce ma charakter kameralny – nie ma tu rozbudowanej infrastruktury turystycznej, co dla wielu odwiedzających stanowi dodatkowy atut, pozwalający cieszyć się ciszą i naturalnym krajobrazem.

Jak dotrzeć na miejsce?

Rezerwat leży około 1,5–2 km na północny zachód od centrum Žihle, w spokojnej, wiejskiej okolicy powiatu Plzeň-sever. Najwygodniej dotrzeć tu pieszo lub rowerem lokalnymi drogami i ścieżkami łączącymi Žihle z Nový Dvůr – trasa prowadzi przez malownicze tereny rolnicze i leśne typowe dla zachodnich Czech.

Dlaczego warto tu przyjechać?

To miejsce dla miłośników geologii, fotografii przyrodniczej i spokojnych spacerów z dala od tłumów. Głazy Bába i Dědek od dekad przyciągają uwagę mieszkańców regionu, a status ochrony przyrody nadany już w latach 30. XX wieku świadczy o tym, jak dawno doceniono ich naukową i krajobrazową wartość.

Najczęstsze pytania

Czym jest U Báby – U Lomu? To niewielki pomnik przyrody obejmujący dwa oddzielne skupiska granitowych głazów w pobliżu wsi Žihle, chroniony ze względu na unikalne formy geologiczne.

Skąd wzięły się głazy? Powstały w wyniku eksfoliacji, czyli wietrzenia gruboziarnistego granitu biotytowego masywu Tis, przy czym otaczające miększe skały uległy szybszej erozji.

Kiedy objęto teren ochroną? Rezerwat ustanowiono w 1933 roku, co czyni go jednym z najstarszych obszarów chronionych w regionie.

Jak duży jest obszar chroniony? Powierzchnia jest bardzo niewielka, obejmuje dwie odrębne, oddalone od siebie o około kilometr działki – „U Báby" i „U Lomu".