Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip
W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.
Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.
O tym miejscu
Wiatrak koźlak w Tüngedzie (niem. Bockwindmühle Tüngeda) to zabytkowy młyn wiatrowy w turyngijskiej wsi Tüngeda, dziś części gminy Hörselberg-Hainich w powiecie Wartburgkreis. Drewniana budowla stoi na skraju miejscowości, przy drodze zwanej Wieglebener Weg, i należy do tych obiektów, które pozwalają zobaczyć na własne oczy, jak wyglądał wiejski przemysł przed erą pary i elektryczności.
Czym jest wiatrak typu koźlak?
Koźlak to najstarszy typ młyna wiatrowego w Europie Środkowej. Cały drewniany korpus z maszynerią spoczywa na jednym potężnym słupie i może się obracać, dzięki czemu młynarz ustawia skrzydła zawsze pod wiatr. W Tüngedzie skrzydła mają żaluzjowe klapy, które regulują siłę nacisku wiatru. Takich młynów w Niemczech zachowało się niewiele, a wiele z nich uległo pożarom lub zwyczajnemu zmęczeniu drewna.
Historia młyna
Mieszkańcy Tüngedy przez wieki musieli mleć zboże w oddalonym o około pięć kilometrów młynie w Hainie, należącym do rodu von Wangenheim. Obowiązek korzystania z tego młyna obowiązywał co najmniej od 1575 roku. Dopiero w połowie XIX wieku zgodzono się na budowę własnego wiatraka. Powstał około 1840 roku przy drodze z Oesterbehringen do Wangenheim.
W 1870 roku młyn kupił cieśla Johann Heinrich Rockstuhl, a w 1875 roku budowlę przeniesiono na obecne miejsce przy Wieglebener Weg. Z czasem wiatrak przestał być jedynym źródłem napędu, bo w XX wieku młyn korzystał także z silnika, a później z energii elektrycznej. Gdy mielenie przestało się opłacać, budowla zaczęła niszczeć.
Uratowany przez mieszkańców
Przełom nastąpił w 1984 roku. Po ciężkiej burzy mieszkańcy Tüngedy uświadomili sobie, że niszczejący wiatrak jest cennym zabytkiem techniki. Już 6 kwietnia 1984 roku założyli wspólnotę zainteresowanych ratowaniem młyna, a w maju ruszyły prace naprawcze. Renowacja trwała do 1987 roku, wtedy też młyn dostał żaluzjowe skrzydła. Po zjednoczeniu Niemiec budowlę przejęła gmina, a w 1995 roku powstało stowarzyszenie miłośników wiatraka.
Latem 2011 roku młyn zamknięto z powodu usterek konstrukcyjnych. Od tamtej pory prace konserwatorskie trwają etapami. Opiekuje się nim założone w 2014 roku stowarzyszenie strażackie i regionalne Feuerwehr- und Heimatverein Tüngeda. Za utrzymanie i odbudowę wiatraka stowarzyszenie otrzymało w 2025 roku nagrodę konserwatorską powiatu Wartburgkreis. Niemiecka Fundacja Ochrony Zabytków wsparła kolejne prace kwotą 9 tysięcy euro, przeznaczoną między innymi na modrzewiowe poszycie i schody prowadzące do wnętrza.
Co warto wiedzieć przed wizytą?
- Tüngeda to niewielka wieś, więc nie szukaj tu rozbudowanej infrastruktury turystycznej. Wiatrak najlepiej połączyć z wycieczką po okolicy, na przykład w stronę wzgórza Hörselberge lub parku narodowego Hainich.
- Dostępność wnętrza zależy od postępu remontów i działań stowarzyszenia, dlatego przed podróżą sprawdź aktualne informacje u opiekunów.
- Najlepiej wygląda na tle otwartych pól, a światło o zachodzie słońca dobrze podkreśla drewnianą konstrukcję.
Najczęstsze pytania
Kiedy zbudowano wiatrak w Tüngedzie? Około 1840 roku, a na obecne miejsce przeniesiono go w 1875 roku.
Kto dba o młyn dzisiaj? Lokalne stowarzyszenie strażackie i regionalne Tüngeda e.V., działające od 2014 roku.
Czy to nadal działający młyn? To zabytek techniki odnawiany etapami. Młyn pełni rolę pamiątki dawnego rzemiosła, a nie zakładu produkcyjnego.
Dlaczego młyn jest wyjątkowy? Ocalał dzięki mieszkańcom, którzy po burzy w 1984 roku sami zorganizowali jego ratunek.
W pobliżu
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.