Tůně u Špačků

Tůně u Špačků to niewielki, ale cenny przyrodniczo rezerwat położony na południowo-zachodnim skraju Czeskich Budziejowic, w kotlinie czeskobudziejowickiej, około 2,5 km na zachód od wsi Staré Hodějovice. Obszar chroniony powstał w 1954 roku i zajmuje powierzchnię 5,13 hektara. Nazwa nawiązuje do dawnych właścicieli okolicznych gruntów, a "tůně" oznacza w języku czeskim starorzecza i zalane zagłębienia terenu.

Co znajdziemy w rezerwacie?

Teren obejmuje pozostałości dawnego koryta rzeki Malše, płynącej niegdyś przez tę część doliny. Na wschodnim brzegu, w obrębie terasy zalewowej, zachował się układ tuni i oczek wodnych, z których część powstała w wyniku naturalnego zamulania starego koryta, a część to zatopione dawne wyrobiska żwirowe. Woda w wielu z tych zbiorników jest płytka i dobrze nasłoneczniona, co sprzyja rozwojowi bogatej roślinności wodnej i szuwarowej.

Dlaczego to miejsce jest chronione?

Głównym powodem objęcia terenu ochroną jest występowanie osoki aloesowatej (Stratiotes aloides) – rośliny wodnej charakterystycznej dla wód stojących i wolno płynących, coraz rzadszej w krajobrazie rolniczym Europy Środkowej. Osoka tworzy w tunach gęste skupiska pływających rozet liściowych, które latem wystają ponad powierzchnię wody. Towarzyszy jej zróżnicowana roślinność szuwarowa oraz pas zarośli olszowo-wierzbowych otaczających zbiorniki, tworzący naturalną strefę buforową między wodą a suchszym lądem.

Jakie zwierzęta można tu spotkać?

Tůně u Špačků to ważne siedlisko dla drobnej fauny wodnej. W tutejszych zbiornikach żyją mikroskopijne wrotki, w tym gatunek Euchlanis meneta, wskaźnikowy dla czystych, bogatych w roślinność wód. Teren jest też miejscem rozrodu płazów – można tu spotkać traszkę zwyczajną, ropuchę zieloną oraz różne gatunki żab brunatnych, które wykorzystują płytkie, nasłonecznione tunie jako miejsca składania skrzeku wiosną. Otaczające zarośla olszowo-wierzbowe dają schronienie ptakom i drobnym ssakom związanym ze środowiskiem wodno-błotnym.

Jak wygląda krajobraz wokół rezerwatu?

Okolica ma charakter typowy dla kotliny czeskobudziejowickiej – płaski teren poprzecinany dawnymi meandrami rzek, łąkami i niewielkimi zadrzewieniami. Bliskość rzeki Malše i historia jej zmieniającego się koryta sprawiły, że w tej części doliny zachowało się kilka podobnych mokradeł, z których Tůně u Špačků należy do lepiej zachowanych i najcenniejszych przyrodniczo.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się rezerwat? Na południowym skraju Czeskich Budziejowic, około 2,5 km na zachód od Staré Hodějovice, w powiecie czeskobudziejowickim.

Kiedy powstał obszar chroniony? Rezerwat został ustanowiony w 1954 roku.

Jaka jest jego powierzchnia? Obszar zajmuje 5,13 hektara.

Co jest głównym przedmiotem ochrony? Populacja osoki aloesowatej oraz związana z tunami roślinność wodna i szuwarowa, a także siedliska płazów i drobnej fauny wodnej.

Czy można tu spotkać płazy? Tak, teren jest miejscem rozrodu m.in. traszki zwyczajnej, ropuchy zielonej i żab brunatnych.