Trondheim-Havstein German war cemetery

Niemiecki cmentarz wojenny Trondheim-Havstein to jedno z pięciu centralnych miejsc pochówku żołnierzy niemieckich w Norwegii, położone na wzgórzu Byåsen w Trondheim, w pobliżu kościoła Havstein. Spokojne, zadbane miejsce pamięci przypomina o skali okupacji Norwegii w latach 1940–1945 i o losie ludzi, którzy zginęli po stronie Wehrmachtu.

Czym jest cmentarz Havstein?

To wojenna nekropolia założona w 1943 roku przez niemieckie wojsko. W tamtym czasie nosiła nazwę wojskowego cmentarza Trondheim-Byåsen i służyła do chowania żołnierzy, którzy polegli lub zmarli w rejonie Trøndelag. Dziś znajduje się pod opieką niemieckiej organizacji Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge, zajmującej się grobami wojennymi za granicą.

Jak wyglądała historia po wojnie?

W latach 50. XX wieku zdecydowano o skupieniu niemieckich grobów wojennych rozrzuconych po całej Norwegii w kilku dużych cmentarzach. Havstein wybrano jako stałe miejsce pochówku dla regionu Trondheim. W latach 1954–1955 przeniesiono tu prawie dwa tysiące pochowanych z mniejszych, tymczasowych miejsc. Oficjalne poświęcenie rozbudowanego cmentarza odbyło się 25 sierpnia 1960 roku.

Ile osób tu spoczywa?

Według danych Volksbundu na cmentarzu znajduje się 2992 pochowanych. Część szczątków wcześniej przewieziono do Niemiec, dlatego w starszych opracowaniach można spotkać inne, mniejsze liczby. Wśród pochowanych są żołnierze różnych formacji, a także osoby, które zmarły w niewoli lub w wyniku wypadków.

Jak wygląda to miejsce?

Układ jest oszczędny i wyciszony. Płyty nagrobne leżą wpuszczone w trawnik, a każda oznacza dwie osoby. Na terenie stoi sześć dużych kamiennych płyt z wykazem miejsc, z których przeniesiono groby. Nie ma tu monumentalnych pomników ani propagandowej oprawy, a całość otacza zieleń zboczy Byåsen.

Dla kogo to miejsce?

Cmentarz jest interesujący dla osób zainteresowanych historią II wojny światowej, kulturą pamięci i krajobrazem wspomnień po wojnie w Skandynawii. To także cichy przystanek podczas spaceru po zachodniej części miasta. Obowiązują zasady zachowania typowe dla cmentarza: cisza, szacunek, brak głośnych zachowań i zdjęć w sposób naruszający powagę miejsca.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży cmentarz Havstein? W dzielnicy Byåsen w Trondheim, w pobliżu kościoła Havstein, przy drodze Havsteinbakken.

Czy wstęp jest płatny? Nie, to ogólnodostępny cmentarz, a w tekstach źródłowych nie ma wzmianki o opłatach.

Kto się nim opiekuje? Niemiecki Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge, we współpracy z norweskimi władzami.

Kiedy powstał? W 1943 roku, a w obecnej formie został poświęcony w 1960 roku.

Czy to jedyny taki cmentarz w Norwegii? Nie. Norwegia ma pięć scentralizowanych niemieckich cmentarzy wojennych, a Havstein obsługuje region Trondheim.

Ile czasu potrzeba na wizytę? Zwykle wystarczy od pół godziny do godziny na spokojny spacer i lekturę tablic z miejscami pierwotnych pochówków.

Miejsce nie służy rozrywce, lecz refleksji. Dobrze połączyć je z odwiedzinami innych punktów w Trondheim związanych z historią okupacji i powojenną pamięcią o niej, które pomagają zrozumieć, jak miasto żyło w czasie wojny i jak do niej wraca w dzisiejszej kulturze pamięci.