Town Hall, The Square, Greenlaw

Ratusz w Greenlaw (Greenlaw Town Hall) to zabytkowy budynek kategorii A przy placu The Square w Greenlaw, niewielkim mieście w regionie Scottish Borders w Szkocji. Powstał w 1831 roku w stylu neoklasycznym nawiązującym do architektury greckiej i należy do najokazalszych budowli publicznych wiejskiego hrabstwa Berwickshire. Przypomina czasy, gdy Greenlaw pełniło funkcję stolicy hrabstwa.

Czym jest ratusz w Greenlaw?

Budynek zaprojektował architekt John Cunningham jako nowy gmach sądu hrabstwa i siedzibę administracji. Zastąpił starszy sąd z 1712 roku, stojący w pobliżu kościoła w Greenlaw, który sędziowie uznali za niewystarczający i który rozebrano w 1830 roku. Nową budowlę sfinansował z własnych środków miejscowy właściciel ziemski, sir William Purves-Hume-Campbell. Wykonawcą był lokalny budowniczy William Waddell, który pracował w gładkim, ciosanym kamieniu.

Jak wygląda budynek?

Architektura jest zaskakująco monumentalna jak na wiejski plac. Fasadę zdobią potężne kolumny jońskie, a duże, gładkie powierzchnie kamienia nadają jej spokojny, klasyczny charakter. Nad bryłą wznosi się kopuła. Nie była tylko ozdobą: znajdowało się w niej pomieszczenie ognioodporne, przeznaczone do bezpiecznego przechowywania dokumentów, co miało duże znaczenie dla budynku obsługującego sprawy prawne i administracyjne hrabstwa.

Do czego służył?

Przez prawie dwa stulecia ratusz miał wiele zastosowań. Początkowo był sądem i budynkiem administracji hrabstwa, w którym toczyło się życie prawne i publiczne Berwickshire. W czasie II wojny światowej stacjonował w nim polski pułk czołgów, co stanowi ciekawy związek między tym spokojnym miasteczkiem a Polską. W latach 70. XX wieku wnętrze przebudowano na basen pływacki.

W 1998 roku budynek opustoszał i stopniowo niszczał, aż trafił do rejestru obiektów zagrożonych. Następnie przeprowadzono gruntowną renowację, wspartą przez Historic Scotland, a w maju 2011 roku obiekt ponownie otwarto dla mieszkańców. Dziś znów pełni rolę lokalnego centrum społecznego.

Dlaczego warto zobaczyć?

• To dobry przykład architektury w stylu greckim w wiejskim szkockim krajobrazie.
• Plac The Square jest niewielki i łatwy do zwiedzenia pieszo, więc ratusz można obejrzeć razem z innymi miejscami w miasteczku.
• Polski epizod z czasów wojny dodaje wizycie dodatkowy wymiar dla turystów z Polski.
• Uratowanie budynku przed zniszczeniem to dobry przykład konserwacji dziedzictwa.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano ratusz w Greenlaw? Ukończono go w 1831 roku według projektu Johna Cunninghama.

Kto za niego zapłacił? Sir William Purves-Hume-Campbell, miejscowy baronet, sfinansował budowę z własnych środków.

Do czego służyła kopuła? Mieściło się w niej ognioodporne pomieszczenie do bezpiecznego przechowywania dokumentów.

Czy budynek jest chroniony? Tak, ma status obiektu zabytkowego kategorii A, czyli najwyższej w Szkocji.

Czy był kiedyś zamknięty? Tak. Od 1998 roku stał pusty aż do renowacji, a w maju 2011 roku został ponownie otwarty.

Gdzie się znajduje? Przy placu The Square, w centrum Greenlaw, w regionie Scottish Borders.

Greenlaw to dobry przystanek dla osób zwiedzających Borders samochodem lub rowerem, a ratusz jest naturalnym punktem wyjścia do krótkiego spaceru po centrum miasteczka. Klasyczne linie budynku wyglądają szczególnie dobrze w niskim popołudniowym świetle, a otaczający plac zachęca do chwili odpoczynku. Miłośnicy architektury docenią, jak śmiało niewielkie miasto hrabstwa podkreśliło swoją rangę na początku XIX wieku, a zainteresowani historią społeczną zobaczą, jak jeden gmach był sądem, kwaterą wojskową, pływalnią i znów miejscem spotkań lokalnej społeczności.