town hall of La Réole

Ratusz La Réole (Ancien Hôtel de Ville) to jeden z najstarszych zachowanych budynków świeckich we Francji — stoi na skarpie nad Garonną w bastydzie La Réole w Gironde i od ponad ośmiu wieków świadczy o historii lokalnej władzy miejskiej.

Kiedy powstał ratusz i kto go zbudował?

Budowę wzniesiono na przełomie XII i XIII wieku, w czasach gdy La Réole znajdowało się pod panowaniem angielskich Plantagenetów. Tradycja przypisuje inicjatywę Ryszardowi Lwie Serce (1157–1199), a w 1206 roku król Jan bez Ziemi wydał mieszkańcom miasta przywilej handlowy, potwierdzający ich prawo do swobodnego prowadzenia handlu na terenach podległych angielskiej koronie. Budynek powstał więc jako miejsce zgromadzeń municypalnych w momencie, gdy władza świecka zaczynała wyłamywać się z opieki benedyktyńskiego klasztoru, wokół którego wyrosło miasto.

Jak wygląda architektura ratusza?

Prostokątny gmach ma 29 metrów długości i 11 metrów szerokości. Pierwotnie liczył parter i jedno piętro. Parter podzielony jest kolumnadą pięciu masywnych kolumn na dwie równe nawy — kapitele kolumn są bogato rzeźbione, z charakterystycznymi, ułożonymi w trzy poziome rzędy zdobieniami w formie haczykowatych motywów. To jeden z najczęściej przywoływanych przykładów romańskiej architektury cywilnej (niesakralnej) we Francji — styl kolumn i kapiteli wyraźnie odwołuje się do wzorców antycznych.

W XIV wieku piętro podwyższono i podzielono na dodatkowe poziomy, a fasady północną i południową ozdobiono oknami z laskowaniem (mullion). Kolejne przekształcenia budynek przeszedł w XVI wieku, w duchu renesansu. Elewacje boczne zachowały niewielkie otwory okienne, co dawało budowli surowy, obronny charakter — nieprzypadkowo, gdyż powstawała równolegle z pierwszymi fortyfikacjami miasta.

Do czego służył budynek w kolejnych wiekach?

Przez wieki ratusz był miejscem posiedzeń miejskiej jurady — rady przysięgłych zarządzających sprawami La Réole. Parter wykorzystywano też jako targ zbożowy. W czasie Rewolucji Francuskiej budynek zamieniono na więzienie: między poziomami dobudowano wtedy dodatkowe piętro pośrednie, by zwiększyć liczbę cel. Funkcję tę zachował do lat 1845–1846, kiedy miasto wybudowało nowe więzienie, a stary ratusz odzyskał swoje pierwsze przeznaczenie — parter przekształcono w kryty targ z dużymi arkadami po stronie wschodniej.

Czy budynek jest chroniony jako pomnik historii?

Tak. Ratusz La Réole został wpisany na listę francuskich pomników historii (monument historique) decyzją z 3 maja 1913 roku. W latach 30. XX wieku przeprowadzono poważną renowację — drewniane schody zastąpiono kamiennymi, wzmocniono mury, odnowiono podłogi i okna.

Co warto zobaczyć podczas wizyty?

Największą atrakcją jest sama kolumnada parteru — pięć kolumn z oryginalnymi, XII-wiecznymi kapitelami, które przetrwały wszystkie przebudowy. Warto też zwrócić uwagę na kontrast między surową, obronną elewacją boczną a bardziej ozdobnymi oknami z laskowaniem dodanymi w późniejszych wiekach — to widoczna na jednym budynku historia stylów architektonicznych od romanizmu po renesans. Ratusz stoi w samym centrum starej bastydy, w pobliżu innych średniowiecznych zabytków La Réole, co czyni go naturalnym punktem startowym do zwiedzania miasta.

Najczęstsze pytania

Czy Ryszard Lwie Serce naprawdę zbudował ten ratusz? Historycy mówią, że budowa "przypisywana jest" jego inicjatywie — to tradycja historyczna, a nie w pełni potwierdzony fakt, choć budynek powstał w czasie jego panowania nad tym regionem.

Ile lat ma ratusz w La Réole? Budynek powstał na przełomie XII i XIII wieku, co czyni go jednym z najstarszych zachowanych budynków cywilnych we Francji — ma ponad 800 lat.

Czy ratusz był kiedyś więzieniem? Tak, w czasie Rewolucji Francuskiej parter zaadaptowano na więzienie, dobudowując dodatkowe piętro. Funkcję tę zachował do połowy lat 40. XIX wieku.

Czy można wejść do wnętrza ratusza? Budynek jest zabytkiem chronionym od 1913 roku i pełni funkcje związane z dziedzictwem miasta — najlepiej sprawdzić aktualne godziny zwiedzania lokalnie, gdyż mogą się zmieniać sezonowo.