Tower of Malamoneda

Torre de Malamoneda to średniowieczna wieża obronna wznosząca się nad doliną rzeki Cedena, u podnóża Sierra del Puerco, w gminie Hontanar, w południowej części prowincji Toledo (Kastylia-La Mancha). Razem z pobliskim zamkiem Malamoneda, oddalonym o niespełna kilometr, tworzyła niegdyś system strzegący naturalnego przejścia przez Montes de Toledo.

Skąd wzięła się wieża?

Teren wokół Malamonedy był zasiedlony nieprzerwanie od neolitu — kolejno gospodarowali tu Wettonowie, Rzymianie, Wizygoci oraz ludność muzułmańska. Po odbiciu regionu przez chrześcijan dolinę zasiedlili w XII wieku mozarabowie, za panowania Alfonsa VII. Samą wieżę wzniesiono w XIII wieku, częściowo z użyciem kamieni pochodzących z rzymskich budowli znajdujących się w okolicy. Miejscowa tradycja przypisuje jej budowę zakonowi templariuszy, choć nie potwierdza tego żadne bezpośrednie źródło historyczne — pozostaje to jedną z hipotez, a nie ustalonym faktem.

Wieża stoi wyżej niż sąsiedni zamek i jest od niego wyraźnie młodsza — pochodzi z okresu chrześcijańskiego, z XIII–XIV wieku. Służyła jako punkt obserwacyjny kontrolujący przejście doliną Cedeny, a także jako schronienie dla mieszkańców niewielkiej osady Malamoneda, która wyrosła u jej stóp.

Komu podlegała Malamoneda?

W 1210 roku król Alfons VIII przekazał okoliczne wsie i zamki, w tym Malamonedę, rycerzowi Alfonsowi Téllezowi de Meneses w uznaniu jego zasług przy zasiedlaniu odbitych ziem. W ciągu kolejnej dekady Téllez odstąpił te dobra arcybiskupowi Toledo, Rodrigo Jiménezowi de Radzie. W 1246 roku rada miejska Toledo wykupiła Malamonedę za 45 000 złotych maravedí, przejmując bezpośrednią kontrolę nad okolicą.

Co stało się z osadą?

Osada Malamoneda z czasem podupadła. Według Relacji Filipa II, spisanych w drugiej połowie XVI wieku, powstanie pobliskiego Hontanaru datuje się na około 1376 rok — prawdopodobnie część dawnych mieszkańców Malamonedy przeniosła się właśnie tam, gdy ich własna osada zaczęła pustoszeć. Na terenie dawnej Malamonedy do dziś można odnaleźć ślady nekropolii oraz pobliskiego eremitorium, w którym niegdyś żyli mnisi hieronimici.

W jakim stanie jest wieża dzisiaj?

Wieża znajduje się w stanie postępującej ruiny, a całe stanowisko archeologiczne wielokrotnie padało ofiarą nielegalnych wykopalisk i grabieży elementów architektonicznych. Mimo to teren pozostaje ogólnodostępny i bezpłatny dla zwiedzających. Podobnie jak większość hiszpańskich zamków i wież obronnych, obiekt objęty jest ochroną prawną na mocy dekretu z 1949 roku oraz ustawy o dziedzictwie historycznym z 1985 roku.

Najczęstsze pytania

Czy wieża i zamek Malamoneda to ta sama budowla? Nie. To dwa odrębne obiekty oddalone od siebie o około 700 metrów. Zamek leży niżej i jest starszy, natomiast wieża stoi na wyższym terenie i pochodzi z okresu chrześcijańskiego, XIII–XIV wieku.

Czy można zwiedzać wieżę? Teren jest ogólnodostępny i bezpłatny, jednak ze względu na postępującą ruinę zwiedzanie wymaga ostrożności — obiekt nie jest oficjalnie zagospodarowany turystycznie ani zabezpieczony dla ruchu pieszego.

Czy to prawda, że wieżę zbudowali templariusze? Miejscowa tradycja łączy powstanie wieży z zakonem templariuszy, jednak nie ma na to jednoznacznych dowodów źródłowych — to jedna z hipotez dotyczących jej pochodzenia, nie potwierdzony fakt.

Dlaczego osada Malamoneda przestała istnieć? Źródła historyczne wskazują na stopniowe wyludnianie się osady, ściśle powiązane z założeniem pobliskiego Hontanaru około 1376 roku, dokąd przenieśli się jej dawni mieszkańcy.