Torre d'en Pega

Torre d'en Pega wznosi się na skraju miejscowości Riells, w gminie Riells i Viabrea, pośród dębowego lasu w katalońskiej komarce La Selva. To pozostałości średniowiecznej wieży obronnej, znanej też jako Castell de Riells lub Torre de Can Pega, wpisanej na listę dóbr o znaczeniu narodowym (BCIN). Choć dziś z dawnej budowli zostały tylko dwa mury, miejsce wciąż przyciąga miłośników historii i architektury obronnej średniowiecznej Katalonii.

Skąd wzięła się ta wieża?

Grunt, na którym stoi wieża, pojawia się w źródłach już w 1038 roku — jako "alou de Busquets", wymieniony w dokumencie fundacyjnym klasztoru Sant Salvador de Breda, wystawionym przez Guerau I de Cabrera i jego żonę Ermessendę de Montsoriu. Sama budowla nosiła wówczas nazwę Torre de Busquets i należała do wicehrabiów Cabrera, możnego rodu kontrolującego tę część Katalonii z pobliskiego zamku Montsoriu. W 1265 roku Guerau de Cabrera pobierał tu opłaty za goszczenie orszaku, co potwierdza, że wieża pełniła funkcję punktu administracyjnego rodu. Kolejne wzmianki pochodzą z lat 1334, 1395 i 1419.

Wieżę wzniesiono najprawdopodobniej w XII lub XIII wieku jako niewielką twierdzę, oddaloną o około 3 km od głównego zamku Montsoriu. Razem z pięcioma innymi wieżami — Torre de les Bruixes, Torre de la Mora, Torre de Grions, Torre de Vilarmau i Torre de Montfort — tworzyła sieć obserwacyjno-obronną, która strzegła dolin Breda i Riells przed najazdami i kontrolowała szlaki prowadzące w głąb posiadłości rodu Cabrera.

Co zobaczysz na miejscu?

Pierwotnie budowla miała plan zbliżony do kwadratu, o boku około 20 metrów i powierzchni blisko 400 m², a jej mury osiągały grubość ponad metra. Wieża liczyła parter i dwie kondygnacje. Dziś z tej konstrukcji zachowały się jedynie dwie ściany — wschodnia i północna — o długości około 15 metrów i wysokości sięgającej 6 metrów. Zbudowano je z nieregularnie ciosanych bloków kamiennych, ułożonych w równe warstwy i spojonych zaprawą. Na murach widać otwory obronne o wymiarach około 80 na 40 cm, rozmieszczone w odstępach nieco ponad metra — służyły obrońcom do obserwacji i ostrzału.

Stan zachowania pogarszał się z czasem: w 1899 roku opisywano jeszcze cztery stojące ściany, w 1954 roku pozostały trzy, a obecnie widoczne są tylko dwie. Ta stopniowa degradacja czyni z Torre d'en Pega świadectwo tego, jak natura i czas przekształcają średniowieczne budowle pozostawione bez opieki.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Wieża stoi na terenie prywatnym, dlatego nie da się wejść do jej wnętrza ani podejść tuż pod mury — to ważna informacja przed planowaniem wycieczki. Najlepszym sposobem na zobaczenie jej z bliska jest przejazd drogą GIV-5521, łączącą Bredę z Riells, mniej więcej na drugim kilometrze trasy; stamtąd wieża widoczna jest ponad linią drzew. Warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem zamku Montsoriu, znacznie lepiej zachowanego i w pełni udostępnionego turystom, który był centrum całego systemu obronnego, do którego należała Torre d'en Pega.

Najlepszą porą na wyprawę są wiosna i jesień — łagodna temperatura sprzyja spacerom po okolicznych lasach, a mniejsza wilgotność ułatwia dojazd lokalnymi drogami. Latem upał w tej części Girony potrafi być dokuczliwy, zwłaszcza podczas dłuższych podejść.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do środka Torre d'en Pega? Nie. Wieża znajduje się na terenie prywatnym i nie jest udostępniona do zwiedzania — można ją oglądać wyłącznie z zewnątrz, najlepiej z drogi GIV-5521.

Z jakiego okresu pochodzi wieża? Najprawdopodobniej z XII lub XIII wieku, choć grunt, na którym stoi, wzmiankowany był już w 1038 roku.

Jaką funkcję pełniła Torre d'en Pega? Była jedną z sześciu wież broniących dolin Breda i Riells oraz wspierających obronę pobliskiego zamku Montsoriu, siedziby wicehrabiów Cabrera.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Zdecydowanie zamek Montsoriu — najlepiej zachowaną i udostępnioną turystom budowlę tego samego systemu obronnego, oddaloną o około 3 km.