Tell Monument

Pomnik Wilhelma Tella w Altdorf (Telldenkmal) stoi na placu Rathausplatz w stolicy szwajcarskiego kantonu Uri i jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w mieście. Brązowa rzeźba przedstawia legendarnego strzelca z kuszą i jego synem Walterem. Odsłonięto ją w sierpniu 1895 roku.

Co przedstawia pomnik?

Tell jest ukazany jako rosły, zdecydowany góral w stroju ludowym, z kuszą w ręku. Obok stoi syn, kluczowa postać opowieści o strzale do jabłka. Autorem dzieła jest rzeźbiarz Richard Kissling (1848–1919) z Solothurn. Na cokole wyryto datę 1307, czyli rok, który w tradycji sięgającej kronikarza Aegidiusa Tschudiego wiąże się z przysięgą na Rütli i strzałem do jabłka. Historycy często przywołują zamiast niej rok 1291, więc ta data jest dobrym tematem do rozmowy.

Skąd się wziął pomnik w Altdorf?

Pierwszy pomnik Tella pojawił się tu około 1860 roku. Była to gipsowa figura, podarowana przez uczestników federalnego święta strzeleckiego w Zurychu. Nie wytrzymała pogody i szybko popadła w ruinę. W 1888 rząd kantonu Uri powołał 15-osobową komisję, a w konkursie wzięło udział około 30 artystów. Jednogłośnie wybrano projekt Kisslinga. Realizacja kosztowała 142 000 franków. Pieniądze pochodziły ze zbiórek oraz z dotacji państwa i wszystkich kantonów. Sama Rada Federalna przyznała 125 000 franków. Odsłonięcie w sierpniu 1895 roku zgromadziło trzech radców federalnych i delegacje rządów kantonalnych.

Gdzie dokładnie stoi i co jest w pobliżu?

Pomnik znajduje się w centrum Altdorf, na placu przed klasycystycznym ratuszem kantonu Uri z 1806 roku. Tuż za rzeźbą wznosi się Türmli, XIII-wieczna wieża, uznawana dziś za zabytek. W środku mieści się niewielka ekspozycja o historii wieży i o tym, jak Altdorf zdobyło swój pomnik. Z górnej platformy widać okolicę. Według przekazu Walter stał z jabłkiem na głowie pod lipą przy ratuszu. Lipę ścięto w 1567 roku, a w jej miejscu stanęła kamienna studnia, przesunięta w 1959 roku o kilka metrów.

Jak dotrzeć?

Altdorf leży przy linii kolejowej prowadzącej w stronę Gotardu, około 40 km od Lucerny. Plac Rathausplatz jest w samym centrum miasteczka, więc od dworca i przystanków autobusowych dojdziesz na piechotę. Współrzędne pomnika to około 46,882 N, 8,644 E. Wstęp jest bezpłatny, bo rzeźba stoi na otwartym placu.

Kiedy przyjechać i ile czasu zarezerwować?

Na samo obejrzenie pomnika wystarczy 10–15 minut. Jeśli dodasz wejście do Türmli i spacer po starówce, zaplanuj godzinę. Najlepsze światło do zdjęć jest w pogodne przedpołudnie. Plac jest dostępny przez cały rok, a w lecie stoją tu stoliki lokali gastronomicznych. Pomnik dobrze łączy się z wycieczką tropem legendy o Tellu, bo w okolicy Jeziora Czterech Kantonów znajdują się inne miejsca związane z tą opowieścią.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował pomnik Tella w Altdorf? Rzeźbiarz Richard Kissling z Solothurn. Jego projekt wybrano jednogłośnie spośród prac około 30 artystów.

Kiedy odsłonięto pomnik? W sierpniu 1895 roku, podczas uroczystości z udziałem władz federalnych i przedstawicieli kantonów.

Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi na publicznym placu i można go oglądać o każdej porze.

Co oznacza data 1307 na cokole? To tradycyjna data przysięgi na Rütli i strzału do jabłka, przyjęta za kronikarzem Aegidiusem Tschudim. Pomnik pokazuje więc legendę, a nie ustalony fakt historyczny.