Teatro Real Coliseo de Carlos III w San Lorenzo de El Escorial

Teatro Real Coliseo de Carlos III to zabytkowy teatr dworski w San Lorenzo de El Escorial, miasteczku leżącym u stóp gór Sierra de Guadarrama, kilkadziesiąt kilometrów od Madrytu i tuż obok słynnego klasztoru El Escorial. To jeden z niewielu teatrów w Europie, które od XVIII wieku zachowały niemal nienaruszony pierwotny układ sali.

Kto i po co go zbudował?

Budowę teatru zainicjowano wkrótce po objęciu tronu przez Karola III w 1759 roku, gdy dwór zaczął regularnie spędzać jesienne miesiące w rezydencji przy klasztorze El Escorial. Projekt przygotował architekt Jaime Marquet, a gmach otwarto w 1771 roku, wzorując się na ówczesnych europejskich scenach barokowych. Miał służyć jako miejsce rozrywki dla monarchy, dworu i zaproszonych gości podczas ich pobytu w tej rezydencji.

Jak wyglądały tu dawne spektakle?

Sala od początku łączyła w sobie dwa światy — w lożach zasiadała arystokracja i dwór, a w części parterowej, bliżej sceny, miejsce znajdowali służba i żołnierze towarzyszący orszakowi królewskiemu. Grywano tu przedstawienia teatralne, koncerty i spektakle taneczne, które umilały królowi i jego otoczeniu jesienne tygodnie spędzane w Escorialu.

Dlaczego ten teatr jest tak wyjątkowy?

Real Coliseo należy do nielicznych zachowanych w Hiszpanii teatrów krytych, które nie zostały przebudowane na tyle, by stracić osiemnastowieczny charakter wnętrza — układ widowni, lóż i sceny wciąż odpowiada pierwotnemu projektowi Marqueta. To właśnie ta ciągłość sprawia, że bywa wymieniany jako jeden z najstarszych czynnych teatrów w tej części Europy. W 1995 roku obiekt uznano oficjalnie za dobro kultury o statusie zabytku, co potwierdziło jego wartość historyczną i architektoniczną.

Co przetrwał teatr przez ponad dwa wieki?

Historia budynku nie była jednak spokojna. Podczas wojny na Półwyspie Iberyjskim na początku XIX wieku teatr zamieniono na koszary wojskowe, co odbiło się na stanie wnętrza. Później, w czasie XIX-wiecznej wyprzedaży majątku kościelnego i publicznego, budynek trafił w inne ręce, a jego działalność kulturalna wyraźnie osłabła na wiele dziesięcioleci. Dopiero stopniowe prace konserwatorskie przywróciły mu funkcję sceny teatralnej.

Co można tu zobaczyć dzisiaj?

Obecnie Real Coliseo de Carlos III prowadzi całoroczny program kulturalny — odbywają się tu spektakle teatralne, koncerty muzyki dawnej i klasyczne przedstawienia nawiązujące do epoki Karola III. Miasto i instytucje kultury organizują też zwiedzanie teatralizowane, podczas którego przewodnicy w strojach z epoki przybliżają turystom codzienność dworu w XVIII wieku. Wizytę w teatrze łatwo połączyć ze zwiedzaniem pobliskiego klasztoru El Escorial, który jest głównym powodem, dla którego turyści w ogóle trafiają do tego miasteczka.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się teatr? W San Lorenzo de El Escorial, we wspólnocie autonomicznej Madrytu, w bezpośrednim sąsiedztwie klasztoru El Escorial.

Kiedy powstał Teatro Real Coliseo de Carlos III? Teatr zaprojektował architekt Jaime Marquet, a jego otwarcie miało miejsce w 1771 roku, za panowania Karola III.

Dlaczego uważa się go za wyjątkowy w skali Europy? Bo zachował niemal w niezmienionej formie osiemnastowieczny układ sali, co czyni go jednym z najstarzej zachowanych czynnych teatrów krytych na kontynencie.

Czy teatr można zwiedzać? Tak — poza spektaklami odbywają się tu również zwiedzania teatralizowane, przybliżające historię dworu Karola III.

Czy warto połączyć wizytę z klasztorem El Escorial? Zdecydowanie tak — oba miejsca leżą blisko siebie i razem tworzą pełny obraz XVIII-wiecznej rezydencji królewskiej.