Teatro Gayarre

Teatro Gayarre to miejski teatr w Pampelunie, stolicy Nawarry, jeden z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych gmachów widowiskowych w regionie. Nazwa upamiętnia tenora Juliána Gayarre, a sam budynek przeszedł w swojej historii przeprowadzkę, która nie umknęła uwadze także zagranicznych gości odwiedzających miasto.

Skąd wzięła się nazwa teatru?

Budynek nie zawsze nosił obecne imię. Otwarty w 1841 roku na Plaza de la Constitución (dzisiejszy Plac Zamkowy, hiszp. Plaza del Castillo), przez kilkadziesiąt lat działał jako Teatro Principal. Dopiero w 1903 roku zmieniono nazwę na cześć Juliána Gayarre, tenora urodzonego w dolinie Roncal w Nawarze, zmarłego w 1890 roku. Gayarre należał do najbardziej cenionych śpiewaków operowych swojej epoki, a nadanie jego imienia scenie w rodzinnym regionie miało być trwałym upamiętnieniem.

Dlaczego teatr zmienił lokalizację?

Losy budynku są ściśle związane z rozwojem urbanistycznym Pampelony. Gdy miasto zaczęło wyburzać dawne mury obronne i rozrastać się poza historyczne granice, teatr przy Plaza del Castillo stanął na drodze nowych planów przestrzennych. W 1931 roku obiekt rozebrano, a jego elementy - w tym fragmenty oryginalnej XIX-wiecznej fasady - przeniesiono na nowe miejsce przy Avenida Carlos III, gdzie stoi do dziś. Nowy projekt przygotował architekt Javier Yarnoz, zwycięzca konkursu ogłoszonego przez ratusz w 1929 roku. Odbudowany teatr otworzył podwoje 3 maja 1932 roku.

Ta przeprowadzka odbiła się echem także w literaturze. Ernest Hemingway w książce "Death in the Afternoon" (1932) z żalem opisywał zburzenie dawnego budynku teatru i poszerzenie placu pod nową ulicę prowadzącą do areny corridy, traktując to jako dowód, że znana mu Pampelona bezpowrotnie się zmienia. Wcześniej, jeszcze w XIX wieku, pierwotny gmach miał skrytykować podobno Victor Hugo, nazywając neoklasycystyczną bryłę okropną i żartem doradzając, że gdyby ktoś planował szturm na miasto, powinien zacząć bombardowanie właśnie od teatru.

Jak wygląda widownia i kto zarządza teatrem?

Salę zaprojektowano na planie podkowy w stylu włoskim, typowym dla teatrów operowych XIX wieku. Widownia mieści około 884 miejsc, rozłożonych między parterem, platea, lożami i amfiteatrem. Obiekt należy do gminy Pampelona, a na co dzień zarządza nim Fundación Municipal Teatro Gayarre - miejska fundacja odpowiedzialna za program kulturalny sceny.

Co dziś dzieje się w Teatro Gayarre?

Teatr funkcjonuje jako czynna scena miejska z bieżącym repertuarem spektakli, koncertów i wydarzeń kulturalnych, a bilety sprzedawane są także online. W 2025 roku scena otrzymała wyróżnienie "Escenario Max" w ramach hiszpańskich nagród teatralnych Premios Max, co potwierdza jej miejsce w krajowym obiegu teatralnym.

Najczęstsze pytania

Skąd wzięła się nazwa Teatro Gayarre? Od Juliána Gayarre, tenora z doliny Roncal w Nawarze (1844-1890). Wcześniej, od 1841 roku, budynek nosił nazwę Teatro Principal; imię Gayarre nadano mu w 1903 roku.

Czy teatr zawsze stał w tym samym miejscu? Nie. Pierwotnie znajdował się na Plaza de la Constitución (dziś Plaza del Castillo). W 1931 roku, w związku z rozbudową miasta po wyburzeniu murów obronnych, przeniesiono go na Avenida Carlos III, gdzie ponownie otwarto 3 maja 1932 roku.

Ile osób pomieści widownia? Sala w kształcie podkowy mieści około 884 osób, licząc parter, platea, loże i amfiteatr.

Czy teatr ma związek z Ernestem Hemingwayem? Tak. W "Death in the Afternoon" (1932) pisarz wspomina rozbiórkę dawnego budynku teatru jako przykład zmian, które jego zdaniem zubożyły charakter Pampelony.

Kto zarządza teatrem obecnie? Budynek należy do miasta Pampelona, a jego działalnością kulturalną zajmuje się Fundación Municipal Teatro Gayarre.