Teatro Fleta

Teatro Fleta to jeden z najbardziej charakterystycznych, choć dziś opuszczonych, gmachów Saragossy — dawny wielki teatr i kino, z którego po latach zaniedbania pozostała właściwie sama fasada. Budynek stoi przy Avenida de Cesaraugusto i jest dla wielu mieszkańców symbolem straconej świetności miasta z połowy XX wieku.

Skąd wzięła się nazwa teatru?

Obiekt powstał w latach 1954–1955 według projektu architekta José de Yarzy y Garcíi, w miejscu wyburzonego rok wcześniej starszego Gran Teatro Iris. Nowy gmach nazywał się początkowo Teatro Iris, ale już w 1958 roku zmieniono nazwę na cześć aragońskiego tenora Miguela Flety. Fleta występował na deskach poprzedniego teatru w kwietniu 1935 roku, śpiewając partie z „Carmen", „Marina", „Doña Francisquita", „Luisa Fernanda" i „La Dolorosa" — stąd hołd złożony mu przy okazji budowy nowego obiektu.

Co było w środku i dlaczego budynek był wyjątkowy?

Teatro Fleta zaprojektowano z myślą o podwójnej funkcji — jako teatr i kino jednocześnie, co w latach 50. było rozwiązaniem rzadkim i ambitnym technicznie. Widownia mieściła aż 1710 osób, a scena miała 16 metrów szerokości otworu proscenium i 9 metrów głębokości — parametry, które w owym czasie stawiały gmach w gronie największych scen w Hiszpanii. Nowoczesna architektura obiektu sprawiła, że w 1986 roku został wpisany do miejskiego planu ochrony zabytków (P.G.O.U.), a w 1996 roku trafił do rejestru DOCOMOMO Ibérico jako jedno z pięciu najważniejszych dzieł ruchu modernistycznego w Aragonii.

Dlaczego teatr stoi dziś opuszczony?

Losy budynku odwróciły się pod koniec XX wieku. W 1998 roku obiekt przeszedł na własność rządu Aragonii, a rok później, w 1999 roku, teatr zamknięto dla publiczności. W 2000 roku ogłoszono konkurs na projekt rewitalizacji, który wygrał architekt Basilio Tobías Pintre — plan zakładał przekształcenie budynku w duży teatr operowy. Prace ruszyły, ale zostały wstrzymane w 2003 roku i od tego czasu się nie wznowiły. Dziś z całego kompleksu zachowała się właściwie tylko fasada, w bardzo złym stanie technicznym — rusztowania zabezpieczające mur nakazano usunąć w listopadzie 2013 roku, co dodatkowo pogorszyło wygląd budynku.

Jak dotrzeć do Teatro Fleta i co można zobaczyć na miejscu?

Budynek znajduje się przy Avenida de Cesaraugusto 26, czyli w łatwo dostępnej części Saragossy, blisko centrum miasta. Ponieważ obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania — nie ma tam czynnego teatru, kasy biletowej ani wnętrz otwartych dla turystów — wizyta ogranicza się do obejrzenia fasady z zewnątrz. Dla miłośników architektury modernistycznej i historii miasta to mimo wszystko ciekawy przystanek: kontrast między dawną świetnością sceny na 1700 widzów a dzisiejszym stanem ruiny robi wrażenie i pozwala lepiej zrozumieć, jak zmieniało się centrum Saragossy w ostatnich dekadach.

Kiedy przyjechać?

Skoro budynku nie da się zwiedzić od środka, pora roku nie ma tu większego znaczenia — fasadę można oglądać przez cały rok, w dowolnych godzinach, bo to widok z ulicy. Warto połączyć krótki postój przy Teatro Fleta ze zwiedzaniem innych, czynnych atrakcji Saragossy w tej samej części miasta, traktując go jako ciekawostkę „po drodze", a nie osobny cel wycieczki.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do środka Teatro Fleta? Nie. Budynek jest zamknięty od 1999 roku, prace remontowe przerwano w 2003 roku i od tamtej pory obiekt nie jest udostępniony zwiedzającym — z zewnątrz widać właściwie tylko fasadę.

Skąd wzięła się nazwa „Fleta"? Teatr nazwano na cześć Miguela Flety, aragońskiego tenora, który występował na scenie poprzedniego teatru (Gran Teatro Iris) w 1935 roku. Nazwę zmieniono w 1958 roku, kilka lat po otwarciu nowego budynku.

Dlaczego teatr jest dziś w ruinie? Po zamknięciu w 1999 roku i przejęciu przez rząd Aragonii planowano przebudowę na operę według projektu z 2000 roku, ale prace wstrzymano w 2003 roku i nigdy ich nie dokończono, przez co budynek niszczał przez kolejne dekady.

Czy Teatro Fleta ma wartość architektoniczną? Tak — w 1996 roku wpisano go do rejestru DOCOMOMO Ibérico jako jedno z pięciu najważniejszych dzieł architektury modernistycznej w Aragonii, a wcześniej, w 1986 roku, objęto go miejską ochroną konserwatorską.