Svetica

Svetica to dawna fortyfikacja wojskowa na wzgórzu nad wsią Šišan, w gminie Ližnjan w południowej Istrii. Znana też jako Monte Madonna, przez dekady pełniła rolę strażniczki zatoki Kwarner, a dziś jest jedną z ciekawszych atrakcji militarnych regionu, dostępną do zwiedzania z przewodnikiem.

Co kryje się we wnętrzu wzgórza?

Kompleks powstał w 1915 roku, gdy Austro-Węgry rozbudowywały system obrony Puli — potężnej bazy floty wojennej monarchii. Na Svetici zbudowano wówczas baterię artyleryjską z działami kalibru 310 mm, część szerszej sieci ponad dwudziestu twierdz, rowów i tuneli otaczających miasto. Po upadku monarchii w 1918 roku obiekt przechodził z rąk do rąk — użytkowały go kolejno wojska włoskie, jugosłowiańskie i chorwackie.

Najbardziej fascynująca część historii Svetici pochodzi jednak z czasów zimnej wojny. W latach pięćdziesiątych XX wieku, w głębokiej tajemnicy przed miejscową ludnością, Jugosłowiańska Armia Ludowa zbudowała tu podziemną bazę wojskową. Mieszkańcom okolicznych wsi surowo zabraniano zbliżać się do terenu. Pod ziemią powstały koszary dla żołnierzy, stanowisko obliczeniowe, punkt oświetleniowy, izba chorych oraz bunkier dowodzenia. Svetica jest pierwszą tego typu sztuczną, podziemną fortyfikacją stałego typu w Chorwacji, którą udostępniono zwiedzającym.

Jak dotrzeć na Sveticę?

Wzgórze leży tuż przy Šišanie, kilkanaście kilometrów na południe od Puli, w kierunku Ližnjanu i Medulina. To najłatwiej dostępny punkt widokowy tej części półwyspu — dojazd samochodem zajmuje z centrum Puli zwykle nie więcej niż dwadzieścia minut. Zwiedzanie podziemnej części odbywa się w ramach zorganizowanych tras z przewodnikiem, dlatego warto wcześniej zorientować się w terminach — informacji udziela lokalna organizacja turystyczna Istrii.

Co zobaczysz na miejscu?

Ze wzgórza roztacza się widok na turkusową zatokę Kwarner, otoczoną białymi skałami i zielenią sosnowych lasów — to jeden z najładniejszych punktów widokowych w tej części Istrii. Sama fortyfikacja to plątanina korytarzy, komór i stanowisk bojowych wykutych w skale, świadectwo trzech różnych epok wojskowego znaczenia tego miejsca: pierwszej wojny światowej, okresu międzywojennego i zimnej wojny. Dla miłośników historii militarnej i architektury obronnej to rzadka okazja, by zobaczyć obiekt, który przez dekady pozostawał ściśle tajny.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą jest wiosna i jesień, gdy temperatury sprzyjają wędrówkom po wzgórzu, a widoki na zatokę są najbardziej klarowne. Svetica bywa też celem imprez sportowych — okolica gości cykliczny bieg górski Svetica Trek, rozgrywany na trasach o różnym stopniu trudności, co przyciąga zarówno amatorów biegania, jak i osoby szukające aktywnego sposobu na poznanie okolicy.

Najczęstsze pytania

Czy Sveticę można zwiedzać samodzielnie? Podziemna część fortyfikacji dostępna jest wyłącznie w ramach zorganizowanych tras z przewodnikiem — teren nie jest otwarty do swobodnego zwiedzania bez opieki.

Jak daleko jest Svetica od Puli? Wzgórze znajduje się przy Šišanie, około piętnastu kilometrów od centrum Puli, w kierunku Ližnjanu.

Co znajduje się w podziemnej bazie? Kompleks z lat pięćdziesiątych XX wieku obejmuje koszary, stanowisko obliczeniowe, izbę chorych, punkt oświetleniowy oraz bunkier dowodzenia.

Czy w okolicy odbywają się jakieś wydarzenia? Tak, w rejonie Svetici organizowany jest Svetica Trek — bieg górski z trasami o zróżnicowanym poziomie trudności.