Sv. Kliment Osvětimany

Sv. Kliment (Hradisko svatého Klimenta) to zalesniony szczyt w paśmie Chřiby na Morawach, wznoszący się na wysokość 461 m n.p.m., około 4 km na północny zachód od wsi Osvětimany i 5 km na południowy wschód od Koryčan. Miejscowi nazywają je poufale „Klimentek". Od 1999 roku wzgórze ma status narodowego zabytku kultury – łączy w sobie ważne stanowisko archeologiczne, dawne grodzisko oraz żywe miejsce pielgrzymkowe.

Co kryje wzgórze sv. Klimenta?

Badania archeologiczne potwierdziły osadnictwo trwające nieprzerwanie od IX do końca XV wieku. Wzniesienie leżało przy dawnym szlaku handlowym łączącym Pomoravie z okolicami Brna, co czyniło je atrakcyjnym miejscem osadniczym już w czasach Wielkich Moraw. Do dziś zachowały się fragmenty fundamentów pierwotnego kościoła, obok których stoi dzisiejsza kaplica św. Klemensa.

Skąd wzięła się nazwa i legenda cyrylometodejska?

Nazwa wzgórza wiąże się z tradycją głoszącą, że święci Cyryl i Metody mieli przenieść na to miejsce z Chersonezu relikwie papieża Klemensa I. Według lokalnego przekazu to właśnie tutaj misjonarze mieli dokończyć przekład Biblii na język starocerkiewnosłowiański, a samo grodzisko bywa wskazywane jako jeden z głównych ośrodków ich działalności po przybyciu na Wielką Morawę w 863 roku. Choć trudno to jednoznacznie potwierdzić źródłowo, legenda mocno zakorzeniła się w regionalnej tożsamości Podchřibí.

Jak wyglądała historia kaplicy?

Najstarsza pisemna wzmianka o miejscu pochodzi z 1358 roku – biskup ołomuniecki Jan Očko z Vlašimi potwierdził wówczas nadanie kaplicy pod wezwaniem św. Klemensa kanonikom augustiańskim z Brna przez margrabiego morawskiego Jana Jindřicha Luksemburskiego. Klasztor został poważnie zniszczony podczas wojen husyckich w 1421 roku, a w ciągu XV i XVI wieku miejsce zostało ostatecznie opuszczone. Dopiero w 1838 roku proboszcz z Borša, Jan Studeník, wzniósł tu drewnianą kaplicę z dzwonnicą, w pobliżu odkrytych fundamentów pierwotnego kościoła. Obecna kaplica św. Klemensa jest kontynuacją tamtej inicjatywy.

Czy to nadal miejsce pielgrzymek?

Tak – co roku, w święto Zesłania Ducha Świętego, na wzgórze przybywają pielgrzymi z okolicznych parafii. To jedno z ważniejszych miejsc kultu na Słowacczyźnie Morawskiej (Moravské Slovácko), a jego status narodowego zabytku kultury od 1999 roku podkreśla znaczenie zarówno historyczne, jak i duchowe.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Wzgórze leży w otulinie parku przyrody Chřiby, wśród zwartych lasów liściastych, ok. 500 m od drogi łączącej Osvětimany z Koryčanami. Zwiedzanie samego grodziska z kaplicą i punktem widokowym zajmuje zwykle około dwóch godzin. To dobry cel spaceru rodzinnego łączącego historię, przyrodę i klimat miejsca kultu.

Najczęstsze pytania

Jak wysoko leży wzgórze sv. Klimenta? 461 m n.p.m.

Jak daleko jest od Osvětiman? Około 4 km na północny zachód od wsi.

Skąd wzięła się nazwa Klimentek? Od legendy o przeniesieniu tu przez Cyryla i Metodego relikwii papieża Klemensa I z Chersonezu.

Czy można tu dojść pieszo? Tak, wzgórze leży ok. 500 m od drogi Osvětimany–Koryčany, w lesie parku przyrody Chřiby.

Kiedy odbywa się pielgrzymka? Co roku w święto Zesłania Ducha Świętego.

Czy zachowały się ślady dawnego kościoła? Tak, obok współczesnej kaplicy widoczne są fundamenty pierwotnej budowli z XIV wieku.