Štola Jan Evangelista

Štola Jan Evangelista to zabytkowa sztolnia górnicza w Lesném, osadzie należącej do gminy Jiřetín pod Jedlovou w Górach Łużyckich, w powiecie Děčín. Wyrobisko drąży północno-zachodnie zbocze Křížovej hory i jest jedną z nielicznych udostępnionych zwiedzającym pozostałości po dawnym górnictwie srebra w tej części Czech.

Skąd wzięła się sztolnia?

Górnictwo w okolicach Jiřetína ma korzenie sięgające XVI wieku, a na całym dawnym majątku Tolštejn prace wydobywcze prowadzono już od XV stulecia. Samą sztolnię Jan Evangelista założono w latach 1781–1782 z inicjatywy szlachcica Jana z Edenburka, który uruchomił spółkę górniczą, pogłębił istniejące wyrobiska i wydrążył nowy chodnik poświęcony świętemu Janowi Ewangeliście. Niestety wydajność złóż srebra okazała się skromna — wydobycie ustało jeszcze przed końcem XVIII wieku, a ostatecznie kopalnię zamknięto w 1910 roku.

Co zobaczysz pod ziemią?

Chodniki wydrążone są w prekambryjskich łupkach fylitowych liczących sobie około 650 milionów lat — to jedna z najstarszych formacji skalnych, jakie można obejrzeć z tak bliska w regionie. Łączna długość wyrobisk sięga kilkuset metrów, choć do zwiedzania udostępniony jest odcinek liczący około 360 metrów. Wewnątrz można prześledzić ślady ręcznej pracy górników sprzed dwóch stuleci — charakterystyczne rowki po kilofach, pozostałości szybików oraz naturalne formacje skalne powstałe już po zaprzestaniu eksploatacji.

Jak dotrzeć?

Do sztolni prowadzi żółty szlak turystyczny wychodzący z Jiřetína pod Jedlovou, który w rejonie Lesnégo łączy się ze szlakiem czerwonym. To sprawia, że wycieczkę łatwo wpleść w dłuższą trasę po Górach Łużyckich, np. w kierunku Tolštejnu czy Jedlovej. Dojazd samochodem najwygodniej zaplanować do Jiřetína pod Jedlovou, skąd do wejścia do sztolni prowadzi już tylko piesza część trasy.

Kiedy przyjechać?

Sztolnia jako obiekt podziemny ma stałą, chłodną temperaturę niezależnie od pory roku, dlatego warto zabrać ze sobą cieplejszą odzież nawet latem. Sezon turystyczny w regionie trwa zwykle od wiosny do jesieni — to wtedy dostępność obiektu i okolicznych szlaków jest największa. Warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia przed wyjazdem, ponieważ zwiedzanie sztolni bywa organizowane sezonowo lub w określone dni tygodnia.

Najczęstsze pytania

Czy sztolnię można zwiedzać samodzielnie? Wnętrza dawnych wyrobisk górniczych zwykle udostępnia się w ramach zorganizowanego zwiedzania z przewodnikiem, ze względu na bezpieczeństwo i wartość historyczną obiektu.

Ile trwa zwiedzanie? Trasa turystyczna liczy około 360 metrów, więc samo przejście chodnikami zajmuje zazwyczaj od kilkunastu do trzydziestu minut, w zależności od tempa grupy.

Czy w sztolni jest zimno? Tak — jak w większości podziemnych wyrobisk, temperatura utrzymuje się na niskim, stałym poziomie przez cały rok, niezależnie od pogody na powierzchni.

Co warto połączyć z wizytą w sztolni? Okolica Lesnégo i Jiřetína pod Jedlovou to dobry punkt wypadowy do pieszych wędrówek po Górach Łużyckich, w tym na pobliski Tolštejn i szczyt Jedlová.