Štíří důl

Štíří důl to przyrodnicza rezerwacja położona na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej, w widłach powiatów Havlíčkův Brod i Žďár nad Sázavou, na wysokości 570–620 m n.p.m. Obszar leży około 1,5 km na południowy zachód od wsi Vojnův Městec i wchodzi w skład Obszaru Chronionego Krajobrazu Žďárské vrchy. Rezerwat utworzono w 1988 roku na powierzchni 18,8 hektara, obejmując dolinę potoku Štírový od zapory stawu Malé Dářko aż po drogę łączącą wsie Hluboká i Krucemburk.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa "Štíří důl" (Dolina Skorpionów) brzmi zaskakująco jak na środkową Europę, gdzie skorpiony naturalnie nie występują. Wyjaśnienie jest jednak proste i wiąże się z lokalną tradycją: mieszkańcy okolicy od dawna nazywali "štíry" (skorpionami) mieszkające tu płazy – mloki plamiste (Salamandra salamandra). Ich charakterystyczny, ciemny ubarwiony żółtymi plamami wygląd i skryty tryb życia w wilgotnych, zacienionych miejscach doliny wywoływały skojarzenia z jadowitymi stawonogami, mimo że mloki są całkowicie nieszkodliwe dla człowieka. Ta ludowa nazwa przetrwała i stała się oficjalnym określeniem rezerwatu.

Co chroni ta rezerwacja?

Głównym celem ochrony jest zachowanie doliny potoku jako siedliska mloka plamistego oraz rzadkiej, niebiesko kwitnącej goryczki czeskiej (Gentianella praecox subsp. bohemica) – podgatunku endemicznego dla Czech i sąsiednich terenów. Szczególną uwagę poświęca się także drobnemu mchowi – szurpkowi zielonemu (Buxbaumia viridis), gatunkowi o znaczeniu europejskim, wpisanemu do unijnej dyrektywy siedliskowej. Roślina ta rośnie na rozkładającym się drewnie w wilgotnych, cienistych lasach i jest wskaźnikiem dobrze zachowanych, naturalnych ekosystemów leśnych.

Wraz z sąsiadującym rezerwatem PR Řeka, Štíří důl tworzy część Europejskiego Obszaru Znaczenia Wspólnotowego (EVL) o nazwie "Štíří důl – Řeka", będącego elementem europejskiej sieci Natura 2000. Teren ten uznawany jest za jedno z cenniejszych podmokłych siedlisk na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej.

Jak wygląda krajobraz rezerwatu?

Rezerwat obejmuje wąską, zalesioną dolinę potoku Štírový, charakteryzującą się dużą wilgotnością i naturalnym cieniem sprzyjającym rozwojowi wilgociolubnych gatunków roślin i zwierząt. Teren rozciąga się od zapory stawu Malé Dářko aż do drogi łączącej Hlubokou z Krucemburkiem, tworząc korytarz ekologiczny łączący różne siedliska Wysoczyzny Czesko-Morawskiej.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Štíří důl? Rezerwat leży około 1,5 km na południowy zachód od wsi Vojnův Městec, na terenie powiatów Havlíčkův Brod i Žďár nad Sázavou, w ramach Obszaru Chronionego Krajobrazu Žďárské vrchy.

Czy w rezerwacie naprawdę żyją skorpiony? Nie. Nazwa pochodzi od ludowego określenia mloka plamistego, płaza mylnie nazywanego "skorpionem" przez dawnych mieszkańców okolicy ze względu na jego wygląd i skryty tryb życia.

Jakie gatunki są tu najcenniejsze? Mlok plamisty, goryczka czeska (Gentianella praecox subsp. bohemica) oraz mech szurpek zielony (Buxbaumia viridis) – gatunek o znaczeniu europejskim.

Kiedy utworzono rezerwat i jak jest duży? Rezerwat ustanowiono w 1988 roku, a jego powierzchnia wynosi 18,8 hektara.