Statue of Pelayo, Madrid

Statua Pelayo to jedna z kamiennych figur królów hiszpańskich stojących na Plaza de Oriente w Madrycie, tuż przy Palacio Real. Przedstawia Pelagiusza (Pelayo), legendarnego założyciela Królestwa Asturii i pierwszego chrześcijańskiego władcę, który przeciwstawił się muzułmańskiemu podbojowi Półwyspu Iberyjskiego. Rzeźba wpisuje się w słynny zestaw posągów zdobiących plac przed Pałacem Królewskim.

Kim był Pelayo i dlaczego ma pomnik w Madrycie?

Pelayo, znany też jako Pelagiusz z Asturii, uznawany jest za pierwszego króla Asturii i symboliczny punkt wyjścia dla rekonkwisty — wielowiekowego procesu odzyskiwania przez chrześcijańskie królestwa terenów zajętych przez muzułmańskich najeźdźców. Jego zwycięstwo w bitwie pod Covadongą, na przełomie lat 710. i 720., przeszło do legendy jako pierwszy poważny sukces militarny chrześcijan po klęsce Wizygotów. Właśnie z tego powodu w XVIII-wiecznej serii posągów władców Hiszpanii, powstałej z inicjatywy dworu Burbonów, Pelayo znalazł się na honorowym miejscu jako figura otwierająca dynastyczną narrację monarchii hiszpańskiej.

Skąd wzięła się seria posągów królów na Plaza de Oriente?

Statua Pelayo nie stoi samotnie — jest częścią większego projektu artystycznego zamówionego w latach 40. XVIII wieku, gdy na tronie Hiszpanii zasiadali Burbonowie, dynastia stosunkowo nowa i potrzebująca symbolicznego zakotwiczenia w historii kraju. Pierwotny plan przewidywał aż 108 posągów władców związanych z monarchią hiszpańską, które miały zdobić attykę (górny gzyt) budowanego wówczas Palacio Real. Ostatecznie wykonano ich znacznie mniej, wykuwając je w wapieniu lub marmurze.

Zgodnie z popularną madrycką legendą, królowa Elżbieta Farnese, żona Filipa V, miała sen, w którym ciężkie kamienne figury spadają z dachu pałacu i zabijają przechodniów. Przerażona wizją nakazała zdjąć posągi z planowanego miejsca na attyce i pozostawić je na ziemi. Statuy trafiły do magazynów, skąd dopiero królowa Izabela II w 1844 roku poleciła je wydobyć i rozmieścić w różnych punktach Madrytu — na Plaza de Oriente, w Ogrodach Sabatiniego, w Parku Retiro i na Plaza de España.

Co warto wiedzieć, oglądając statuę?

Posąg Pelayo, tak jak pozostałe figury z tej serii, przedstawia władcę w stylizowanej, monumentalnej formie — w długich szatach, z atrybutami władzy, w pozie mającej podkreślać godność i historyczne znaczenie postaci. Statuy z Plaza de Oriente określane są czasem jako „gotyckie królowie", ponieważ seria miała obejmować władców od czasów wizygockich i wczesnośredniowiecznych po dynastię panującą w momencie powstania cyklu. Pelayo, jako postać stojąca na początku tej opowieści, symbolicznie otwiera całą galerię.

Gdzie dokładnie stoi statua i jak ją znaleźć?

Plaza de Oriente leży bezpośrednio przed głównym wejściem do Palacio Real, między pałacem a Teatro Real. To jeden z najbardziej reprezentacyjnych placów Madrytu, z alejkami, klombami i licznymi posągami władców rozmieszczonymi wzdłuż ścieżek. Statua Pelayo, podobnie jak sąsiednie figury, stoi na cokole i jest łatwo dostępna dla pieszych — plac jest otwarty całą dobę i bezpłatny do zwiedzania, co czyni go naturalnym punktem na trasie łączącej Palacio Real z Teatro Real i pobliskimi Ogrodami Sabatiniego.

Najczęstsze pytania

Kim był Pelayo i czym się wyróżnił? Pelayo (Pelagiusz z Asturii) był pierwszym władcą Królestwa Asturii i bohaterem bitwy pod Covadongą, uznawanej za symboliczny początek rekonkwisty — walki chrześcijańskich królestw o odzyskanie Półwyspu Iberyjskiego z rąk muzułmańskich najeźdźców.

Dlaczego posągi królów stoją na placu, a nie na dachu pałacu? Miały pierwotnie zdobić attykę Palacio Real, ale ze względu na legendę o śnie królowej Elżbiety Farnese, obawiającej się, że ciężkie figury spadną i zabiją ludzi, pozostały na ziemi i trafiły do magazynów, skąd wydobyto je dekady później.

Ile takich posągów jest w Madrycie? Zaplanowano ich znacznie więcej, ale ostatecznie wykonano kilkadziesiąt figur, rozmieszczonych obecnie na Plaza de Oriente, w Ogrodach Sabatiniego, w Parku Retiro i na Plaza de España — Pelayo jest jedną z nich.

Czy zwiedzanie statuy wymaga biletu? Nie — Plaza de Oriente jest otwartym, publicznym placem, dostępnym bezpłatnie przez całą dobę, więc statuę Pelayo można obejrzeć w ramach swobodnego spaceru po okolicy Palacio Real.