Starý zámek Hořovice

Starý zámek Hořovice stoi na wzniesieniu nad potokiem Červený potok w centrum Hořovic i jest najstarszą zachowaną budowlą w mieście. Trójskrzydłowy, otynkowany na gładko budynek z łamanym mansardowym dachem kryje historię sięgającą pierwszej połowy XIII wieku — dziś to miejska galeria i muzeum regionu, a nie rezydencja arystokratów, jak sąsiedni Nowy Zamek.

Jak powstał Stary Zamek?

Pierwotną budowlę wznieśli około 1233 roku panowie z Hořovic, przodkowie rodu Žerotínów (Žirotínów), których orzeł do dziś widnieje w herbie miasta. Była to gotycka warownia z folwarkiem, strzegąca przejścia nad rzeką. Rodzina Žerotínów władała majątkiem do 1467 roku, po czym Hořovice przechodziły przez ręce kolejnych właścicieli — rodów Huler, Zmrzlík, Rožmitál, Štěpánovec i Klinštejnów, którzy w 1520 roku podzielili posiadłość między spadkobierców.

Kamienne, późnogotyckie obramienie portalu zachowane do dziś w piwnicach zamku pochodzi z przełomu XV i XVI wieku, kiedy pierwotną warownię zaczęto przebudowywać na bardziej reprezentacyjną rezydencję.

Dlaczego zamek nazywa się „starym"?

Od 1525 do 1622 roku majątek należał do rodu Říčanów, a w 1622 roku przeszedł na Martiniców z Martinic. To za Martiniców zamek doświadczył najgorszych chwil swojej historii: w 1634 roku spłonął, a w 1639 roku został ograbiony przez wojska szwedzkie podczas wojny trzydziestoletniej. Rejestr majątku z 1648 roku opisuje go już jako opuszczony. Martinicowie odbudowali i rozbudowali budowlę, dodając dwa boczne skrzydła i nadając jej barokowy charakter.

Zwrot nastąpił w 1695 roku, gdy majątek przejął ród Vrbnów. To właśnie Vrbnowie wznieśli w bliskim sąsiedztwie zupełnie nową rezydencję — dzisiejszy Nowy Zamek — a starszy budynek zaczęto od tego momentu nazywać po prostu „Starym Zamkiem". Odtąd służył głównie jako mieszkanie dla zarządców majątku, a nie dla właścicieli.

Czy w Starym Zamku mieszkali władcy?

Zamek ma związki z czeską historią średniowieczną. Król Wacław IV zatrzymywał się tu podczas budowy zamku Točník w pobliskiej okolicy. W 1390 roku urodziła się tu Elżbieta Zhořelecká, córka syna Karola IV. Zamek jest też wskazywany jako jedno z trzech możliwych miejsc urodzenia husyckiego króla Jerzego z Podiebradów, co miało nastąpić 23 kwietnia 1420 roku.

Kto później władał zamkiem?

Po Vrbnach majątek przeszedł na książęcy ród Hanau-Schaumburgów, którzy władali nim od 1852 do 1917 roku, a następnie na krótko na rodzinę Schaumburg (1922–1928). W 1928 roku obiekt przejęła administracja wojskowa — Wojskowe Lasy i Majątki — która zarządzała nim aż do 2012 roku, gdy miasto Hořovice odkupiło budynek od państwa.

Co można zobaczyć w Starym Zamku dzisiaj?

Budynek zachował trójskrzydłowy układ z gładkimi, zwartymi elewacjami i łamanym mansardowym dachem. Stoi na wzniesieniu, które od średniowiecza chronione było fosą i basztą po najbardziej narażonej, północno-wschodniej stronie; dawne fortyfikacje na północnym wschodzie i północnym zachodzie zamieniono z czasem w ogrody otaczające zamek murem kamiennym.

13 września 2013 roku w zamku otwarto galerię miejskiego centrum kultury, a w 2017 roku powstało tu Muzeum Hořovicka, działające jako oddział Muzeum Českého krasu. Od 1 stycznia 2024 roku obiektem zarządza Miejskie Centrum Kultury w Hořovicach — poza galerią i muzeum działają tu również informacja turystyczna i biblioteka miejska.

Najczęstsze pytania

Czym różni się Stary Zamek od Nowego Zamku w Hořovicach? Stary Zamek to pierwotna, średniowieczna rezydencja rodu założycielskiego, przebudowywana od XIII wieku. Nowy Zamek wznieśli Vrbnowie po 1695 roku jako nową, reprezentacyjną siedzibę — od tego czasu starszy budynek nazywa się właśnie Starym Zamkiem.

Czy Stary Zamek można zwiedzać? Tak, w budynku działa galeria miejskiego centrum kultury oraz Muzeum Hořovicka, oddział Muzeum Českého krasu — obiekt pełni funkcję kulturalną i wystawienniczą.

Jak stary jest Stary Zamek? Pierwotną warownię wzniesiono około 1233 roku, co czyni go najstarszym zachowanym obiektem w Hořovicach.

Czy zamek ma związek z Jerzym z Podiebradów? Tak, jest wymieniany jako jedno z trzech możliwych miejsc jego urodzenia w 1420 roku, choć nie jest to jednoznacznie potwierdzone.

Kto zniszczył zamek podczas wojny trzydziestoletniej? W 1634 roku zamek spłonął, a w 1639 roku został ograbiony przez wojska szwedzkie; do 1648 roku był opisywany jako opuszczony.