Stará a Nová řeka

Stará a Nová řeka to narodowy rezerwat przyrody w południowych Czechach, w okolicach Trzebonia, obejmujący dwa cieki wodne o zupełnie różnej historii, ale wspólnym krajobrazowym znaczeniu. Rezerwat, ustanowiony w 2014 roku, rozciąga się na terenie katastralnym miejscowości Holičky u Staré Hlíny, Stříbřec, Majdalena i Hamr w powiecie Jindřichův Hradec i zajmuje powierzchnię około 1200 hektarów, co czyni go największym rezerwatem narodowym w Obszarze Chronionego Krajobrazu Trzebońsko.

Czym różnią się Stará řeka i Nová řeka?

Stará řeka to pierwotne, naturalne koryto Łużnicy w okolicach Trzebonia – rzeka płynęła tędy, zanim zmieniono jej bieg. Nová řeka jest z kolei tworem całkowicie sztucznym: kanał wykopano z inicjatywy Jakuba Krčína z Jelčan, słynnego rybnikarza i budowniczego, w latach 1548–1586. Jego zadaniem było odprowadzanie wód powodziowych z Łużnicy do rzeki Nežárki oraz zasilanie systemu stawów w rejonie Vitmanova. Połączenie naturalnego i sztucznego cieku w jednym rezerwacie pokazuje, jak silnie krajobraz Trzebońska ukształtowała wielowiekowa gospodarka wodna.

Jaka przyroda kryje się w rezerwacie?

Obszar chroni naturalne zbiorowiska leśne oraz tereny podmokłe wzdłuż obu koryt, stanowiące siedlisko rzadkich i zagrożonych gatunków zwierząt. Wśród nich wymienia się trzepla zielona (Ophiogomphus cecilia) – ważkę związaną z czystymi, naturalnymi ciekami wodnymi, pachnicę dębową (Osmoderma eremita) i kozioroga dębosza (Cerambyx cerdo) – chrząszcze zależne od starych, dziuplastych drzew, a także kumaka nizinnego (Bombina bombina), płaza charakterystycznego dla podmokłych łąk i rozlewisk. Mozaika starorzeczy, lasów łęgowych i wilgotnych łąk sprawia, że teren ten należy do jednych z najcenniejszych przyrodniczo fragmentów całego Trzebońska.

Kto zarządza rezerwatem?

Nadzór nad obszarem sprawuje Agentura ochrany přírody a krajiny ČR, a konkretnie jej regionalne pracowisko – Správa CHKO Třeboňsko. To właśnie ta instytucja odpowiada za ochronę siedlisk, monitoring populacji chronionych gatunków oraz utrzymanie równowagi między naturalnym charakterem koryta Staré řeky a technicznym, ale historycznym charakterem Nové řeky.

Dlaczego warto odwiedzić to miejsce?

Rezerwat Stará a Nová řeka to doskonały przykład tego, jak w krajobrazie Trzebońska splatają się natura i historia gospodarki człowieka. Spacer wzdłuż obu rzek pozwala zobaczyć jednocześnie naturalne, kręte koryto rzeczne oraz precyzyjnie zaplanowany, XVI-wieczny kanał, który do dziś pełni funkcję regulującą stosunki wodne w regionie. To miejsce docenią zarówno miłośnicy przyrody, szukający okazji do obserwacji rzadkich owadów i płazów, jak i osoby zainteresowane historią rybnikarstwa, dla której Trzebońsko jest jednym z najważniejszych regionów w Europie Środkowej.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się rezerwat? W okolicach Trzebonia, w powiecie Jindřichův Hradec, na terenie katastralnym Holičky u Staré Hlíny, Stříbřec, Majdalena i Hamr.

Kiedy powstała Nová řeka? Kanał wybudowano w latach 1548–1586 z inicjatywy Jakuba Krčína.

Jak duży jest rezerwat? Zajmuje około 1200 hektarów – to największy rezerwat narodowy w CHKO Třeboňsko.

Jakie gatunki są tu chronione? Między innymi trzepla zielona, pachnica dębowa, kozioróg dębosz i kumak nizinny.