Stainland Cross

Stainland Cross to średniowieczny kamienny krzyż we wsi Stainland w dystrykcie Calderdale (West Yorkshire, Anglia). Stoi przy drodze, naprzeciwko kościoła św. Andrzeja, i należy do najstarszych zabytków w okolicy. Figuruje w Krajowym Rejestrze Zabytków Anglii (National Heritage List for England) jako obiekt klasy II, wpisany 24 stycznia 1968 roku.

Czym jest Stainland Cross?

To wolno stojący krzyż z kamienia, datowany w rejestrze na średniowiecze. Nie zachowały się ani dokumenty, ani lokalne podania, które mówiłyby, kiedy i dlaczego go postawiono. Krzyże tego typu w Calderdale pełniły zwykle funkcję miejsc kazań, znaków drogowych dla podróżnych albo punktów handlowych, a lokalne kompendium historyczne wymienia Stainland Cross wśród krzyży i krzyży targowych dystryktu.

Co zobaczysz na miejscu?

Opis w rejestrze zabytków wskazuje kilka charakterystycznych cech:

• trzon w dolnej części kwadratowy, wyżej przechodzący w przekrój okrągły,
• zwieńczenie w formie kamiennego bloku, na którego czterech ścianach wyrzeźbiono w płaskorzeźbie krzyż św. Andrzeja,
• wgłębienie na szczycie bloku, o kształcie czaszy; pierwotna przykrywka tego wgłębienia się nie zachowała.

Krzyż nie stoi dokładnie tam, gdzie go pierwotnie ustawiono. W XX wieku przeniesiono go na obecne miejsce, a według lokalnych opracowań dawna pozycja znajdowała się nieco na wschód od dzisiejszej. W 1875 roku czasopismo „The Building News” zapowiedziało jego renowację według projektu architekta z Halifaksu.

Jak wygląda okolica?

Stainland leży na wzniesieniu, wzdłuż dawnego szlaku jucznego, który omijał podmokłe dna dolin. Wieś rozwinęła się dzięki produkcji wełny i tekstyliów, a dziś objęta jest strefą ochrony konserwatorskiej. W sąsiedztwie krzyża znajdziesz kościół św. Andrzeja, a w obrębie okolicznego okręgu wyborczego Greetland and Stainland zarejestrowano 144 obiekty zabytkowe, w tym kilka klasy II*. W pobliżu stoją też wpisane do rejestru dawne dyby wiejskie (Stainland Stocks).

Jak zwiedzać?

Krzyż stoi przy publicznej drodze, więc oglądanie nie wymaga biletu ani rezerwacji. Zatrzymanie przy nim zajmuje kilka minut, dlatego najlepiej połączyć je ze spacerem po wsi: z kościołem św. Andrzeja, zabudową z lokalnego kamienia i widokami na pagórkowaty krajobraz Calderdale. Najwygodniejszy dojazd prowadzi przez Halifax, a po wsi poruszasz się pieszo.

Najczęstsze pytania

Z jakiego okresu pochodzi Stainland Cross? Rejestr zabytków datuje go na średniowiecze. Dokładna data powstania nie jest znana.

Czy krzyż jest wpisany do rejestru zabytków? Tak, ma status obiektu zabytkowego klasy II, nadany 24 stycznia 1968 roku.

Czy wstęp jest płatny? Nie. Krzyż stoi przy drodze publicznej i można go oglądać o każdej porze.

Co oznacza symbol na szczycie? Na czterech ścianach kamiennego bloku wyrzeźbiono krzyż św. Andrzeja, czyli krzyż w kształcie litery X. Św. Andrzej jest patronem kościoła stojącego naprzeciwko.

Czy krzyż zawsze stał w tym miejscu? Nie. Został przesunięty w XX wieku, a wcześniejsze miejsce znajdowało się niedaleko, nieco bardziej na wschód.