NextOnTrip

Olavsstøtta

Stiklestad, Norwegia

Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip

W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.

Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.

O tym miejscu

Pomnik św. Olafa w Stiklestad to jedno z najstarszych upamiętnień bitwy pod Stiklestad, rozegranej na wzgórzu w gminie Verdal w środkowej Norwegii. Stoi na pagórku na południowy wschód od miejscowego kościoła i od ponad dwustu lat oznacza miejsce, z którym wiąże się śmierć króla Olafa Haraldssona w 1030 roku.

Kim był św. Olaf i dlaczego to miejsce jest ważne?

Olaf Haraldsson poległ w bitwie pod Stiklestad w 1030 roku. Wkrótce po śmierci zaczęto czcić go jako świętego, a z czasem stał się patronem Norwegii i symbolem chrystianizacji kraju. Stiklestad od średniowiecza było celem pielgrzymek, a dziś to jedno z najważniejszych miejsc pamięci narodowej i religijnej w Norwegii. Kościół w Stiklestad powstał w latach 1150–1180, nad kamieniem, o który według tradycji oparł się umierający król. Kamień uchodził za uzdrawiający, lecz zniknął w czasach reformacji i do dziś go nie odnaleziono.

Jak wygląda pomnik z 1807 roku?

Najstarszy zachowany pomnik na wzgórzu powstał z inicjatywy namiestnika regionu, Adlera, który sfinansował jego wykonanie. Rzeźbę wykonał w Danii profesor Nicolai Dajon, na podstawie rysunków Ole'a von Lynga. Podobnie jak wcześniejszy kamienny znak pamięci, pomnik zwieńczono żelaznym krzyżem. Ciekawostką jest rozbieżność dat: źródła podają zwykle rok 1807, natomiast wyryta inskrypcja wskazuje rok 1805.

Pierwszy kamienny pomnik na tym wzgórzu stanął już w 1710 roku. Od 1856 roku teren należy do Norweskiego Towarzystwa Ochrony Zabytków (Fortidsminneforeningen), które opiekuje się nim do dziś.

Burzliwe losy w czasie wojny

Historia pomnika z 1807 roku ma ponury epizod. W 1944 roku, w czasie okupacji niemieckiej, kolaboracyjna partia Nasjonal Samling postawiła tu własny pomnik, mimo sprzeciwu właściciela terenu. Odsłonił go Vidkun Quisling. Była to dziewięciometrowa kamienna konstrukcja ozdobiona swastyką, wzniesiona według projektu Wilhelma Rasmussena, rzeźbiarza związanego z partią. Stary pomnik św. Olafa wywieziono wtedy do magazynu w Verdalsøra. Po wyzwoleniu pomnik partyjny zniszczono, a to zagadnienie jest dziś omawiane w historycznych opracowaniach o wykorzystywaniu świętego Olafa do celów propagandy.

Co jeszcze zobaczyć obok pomnika?

W pobliżu znajdziesz drugie, nowsze upamiętnienie: spiżowy posąg konny autorstwa rzeźbiarza Dyre Vaa, odsłonięty w 1973 roku za amfiteatrem. Przedstawia Olafa jako wikińskiego wodza na koniu, ze złotym krzyżem uniesionym ku niebu, jako „wiecznego króla Norwegii".

Przy okazji wizyty warto zajrzeć do:

  • średniowiecznego kościoła w Stiklestad,
  • amfiteatru, w którym latem wystawiane jest widowisko o Olafie,
  • ośrodka kulturalnego i muzeum Stiklestad, opowiadających o epoce wikingów i chrystianizacji.

Najczęstsze pytania

Gdzie stoi pomnik św. Olafa? Na wzgórzu na południowy wschód od kościoła w Stiklestad, w gminie Verdal, w regionie Trøndelag.

Kiedy powstał? Źródła podają rok 1807, choć inskrypcja na pomniku wskazuje 1805. Kamienny poprzednik pochodził z 1710 roku.

Czy pomnik jest wciąż oryginalny? Tak, to najstarszy zachowany pomnik na tym wzgórzu. W 1944 roku został usunięty do magazynu, gdy w jego miejsce postawiono pomnik partyjny, który zniszczono po wojnie.

Czy wejście jest płatne? Samo wzgórze z pomnikami jest miejscem pamięci dostępnym do zwiedzania. Płatne bywają natomiast wydarzenia i część muzealna, więc aktualne zasady sprawdź przed wizytą na stronie Stiklestad.

Dla kogo to miejsce? Dla osób zainteresowanych historią średniowiecznej Skandynawii, szlakami pielgrzymkowymi do Trondheim oraz tym, jak pamięć o świętym była używana przez kolejne epoki.

Podsumowanie

Pomnik świętego Olafa to niepozorny, lecz bardzo wymowny punkt na mapie Stiklestad. Łączy w sobie średniowieczną legendę, XIX-wieczny romantyzm narodowy i trudny rozdział z czasów okupacji. Jeśli jedziesz do Stiklestad, poświęć na niego chwilę razem z kościołem i posągiem konnym, a zobaczysz, jak przez wieki zmieniało się upamiętnienie jednego króla.

W pobliżu

Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca

Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.