Skalka pod Kaní horou

Skalka pod Kaní horou to niewielki, ale geologicznie wyjątkowy rezerwat przyrody położony około 1,1 km na zachód od wsi Tomíkovice, tuż przy południowo-wschodnim podnóżu wzniesienia Kaní hora, na terenie dzisiejszego czeskiego kraju ołomunieckiego. Obszar chroniony obejmuje zaledwie 0,14 hektara, co czyni go jednym z najmniejszych pomników przyrody w regionie Rychlebskich Gór, a jednocześnie jednym z ciekawszych przystanków dla miłośników geologii i krajobrazów polodowcowych.

Co znajdziemy na miejscu?

Sercem rezerwatu jest samotny wychodni skalny wznoszący się pośród pól uprawnych, w niewielkim, odizolowanym zagajniku na wysokości około 385 m n.p.m. Skała ciągnie się w kierunku NW-SE, osiągając maksymalnie 8 metrów długości i 4,5 metra wysokości. To niepozorne rozmiary jak na "atrakcję turystyczną", ale wartość tego miejsca leży w tym, co mówi nam o historii geologicznej regionu, a nie w jego skali.

Dlaczego ta skała jest wyjątkowa?

Skalka zbudowana jest z biotytowego granodiorytu — jasnego śląskiego granitu — na którym widoczne jest regularne, warstwowe spękanie zgodne z trzema systemami szczelin. Efektem tego procesu jest charakterystyczne, "żartobliwe" wietrzenie warstw skalnych, tworzące niepowtarzalny wzór przypominający ułożone jedna na drugiej płyty. To unikalny przykład tzw. wietrzenia ciosowego granodiorytu, rzadko spotykany w tak czytelnej formie.

Kierunek ułożenia skały nie jest przypadkowy — odpowiada on kierunkowi spękań oraz kierunkowi przesuwania się lądolodu kontynentalnego w epoce plejstocenu. Teren, na którym leży Tomíkovice, był bowiem objęty zlodowaceniem, a niszczycielskie działanie lodowca pozostawiło tu ślady, które dziś można studiować niemal jak w podręczniku geologii.

Jak przetrwała ta forma skalna?

To, co czyni Skalkę pod Kaní horou naprawdę niezwykłą, to fakt, że w okolicy dominują formy skalne całkowicie wygładzone przez działanie lodowca. Tymczasem ta konkretna skała zachowała swój ostry, warstwowy charakter — a stało się tak dzięki ochronnemu wpływowi samej Kaní hory. Wzniesienie to znacząco spowolniło czoło nasuwającego się lodowca, opływającego je z boku, dzięki czemu skała u jej podnóża nie została zmiażdżona ani wygładzona tak jak okoliczne formacje. To właśnie ta "osłona" sprawiła, że mamy dziś okazję oglądać atypowy, dobrze zachowany kształt skalny pośród krajobrazu, w którym takie formy są rzadkością.

Dla kogo jest to miejsce?

Skalka pod Kaní horou to punkt przede wszystkim dla osób zainteresowanych geologią, glacjologią i historią krajobrazu Rychlebskich Gór — miejsce, które można łatwo połączyć ze zwiedzaniem samej Kaní hory czy innych atrakcji przyrodniczych regionu Žulovska. Ze względu na niewielką powierzchnię i status chronionego pomnika przyrody warto ograniczyć zwiedzanie do obserwacji z bliska, bez ingerowania w strukturę skały.

Najczęstsze pytania

Kiedy ustanowiono ochronę Skalki pod Kaní horou? Obszar uzyskał status pomnika przyrody w 1987 roku.

Jak duża jest chroniona powierzchnia? Rezerwat obejmuje zaledwie 0,14 hektara — to jeden z mniejszych pomników przyrody w okolicy.

Z czego zbudowana jest skała? Z biotytowego granodiorytu, jasnego śląskiego granitu, charakteryzującego się regularnym, warstwowym spękaniem.

Dlaczego skała nie została wygładzona przez lodowiec, jak inne formacje w okolicy? Sąsiadująca Kaní hora spowolniła czoło przesuwającego się lodowca kontynentalnego, chroniąc tę konkretną formację przed typowym dla regionu wygładzeniem.