Schloss Leitersdorf bei Troppau

Zamek Leitersdorf (Litultovice) stoi we wsi Litultovice, kilkanaście kilometrów od Opawy, w czeskim kraju morawsko-śląskim. To nietypowe założenie, bo w rzeczywistości są to dwa zamki połączone wąskim skrzydłem w jeden zespół z wewnętrznym dziedzińcem — i właśnie ta dwoistość jest tu największą atrakcją.

Jak dotrzeć do zamku w Litultovicach?

Litultovice leżą około 13 km od Opawy (niem. Troppau), 20 km od Krnova i 40 km od Ołomuńca, więc najwygodniej dojechać samochodem jedną z dróg lokalnych łączących te miasta. Wieś leży nad niewielkim potokiem, u podnóża łagodnego wzniesienia, na którym osadzono zabudowania zamkowe — to typowy krajobraz śląskiego pogranicza, z rozległymi polami i niewielkimi laskami wokół.

Co właściwie zobaczysz — jeden zamek czy dwa?

To pytanie zadaje sobie każdy, kto trafia do Litultovic po raz pierwszy. Zespół tworzą dwa oddzielne budynki z różnych epok, spięte krótkim łącznikiem, który zamyka dziedziniec. Starszy z nich, zwany Starym Zamkiem, wywodzi się jeszcze z założenia obronnego typu wodnego — otoczonego niegdyś fosą. Z czasem dobudowano mu dach mansardowy, dzięki czemu z zewnątrz przypomina styl swojego młodszego sąsiada. Nowy Zamek powstał na początku XVII wieku w duchu renesansu i to on dziś robi większe wrażenie architektoniczne — z regularną bryłą i charakterystycznymi dla epoki proporcjami.

Kto mieszkał w zamku i co się z nim działo?

Od 1792 roku majątek należał do rodu baronów Putz von Rolsberg, którzy zarządzali nim nieprzerwanie aż do 1945 roku, kiedy to w ramach powojennych przesiedleń ludności niemieckiej zostali zmuszeni do opuszczenia tych ziem. Po tym okresie zamek przez kilka dekad podupadał, aż w 1974 roku rozpoczęto jego systematyczną odbudowę i adaptację do nowych funkcji. Cały dawny majątek ziemski obejmował niegdyś ponad 440 hektarów gruntów wokół wsi.

Co dziś kryje się we wnętrzach?

Zamek nie jest dziś rezydencją prywatną ani samą tylko atrakcją turystyczną — służy przede wszystkim mieszkańcom Litultovic. W jego murach działają biblioteka gminna oraz pomieszczenia klubu młodzieżowego, a Nowy Zamek zachował część historycznych, zdobionych stropów i sal, które dziś wykorzystywane są jako sale spotkań i reprezentacyjne wnętrza urzędu — w tym pomieszczenie do udzielania ślubów cywilnych. To połączenie zabytkowej substancji z żywą funkcją publiczną sprawia, że zamek nie jest zamrożonym muzeum, tylko realnie działającą częścią wsi.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Ponieważ zamek pełni funkcje użytkowe (biblioteka, sale gminne), warto sprawdzić lokalne godziny otwarcia poszczególnych pomieszczeń przed wizytą — nie wszystkie części są dostępne codziennie. Sam dziedziniec i bryła obu skrzydeł oglądać można jednak przez cały rok, a spokojna, wiejska okolica sprzyja spacerom szczególnie wiosną i jesienią, gdy okoliczne pola i zieleń wokół potoku wyglądają najbardziej malowniczo.

Najczęstsze pytania

Czy Leitersdorf i Litultovice to ta sama miejscowość? Tak. Leitersdorf to historyczna, niemiecka nazwa wsi, która po czesku nazywa się Litultovice i leży w powiecie opawskim.

Dlaczego zespół nazywa się "dwoma zamkami"? Bo faktycznie składa się z dwóch odrębnych budynków — starszego, wywodzącego się z zamku wodnego, i młodszego, renesansowego z XVII wieku — połączonych wąskim skrzydłem tworzącym wspólny dziedziniec.

Czy do zamku można wejść do środka? Część pomieszczeń pełni funkcje publiczne (biblioteka, sale gminne, sala ślubów), więc dostęp zależy od aktualnego harmonogramu tych instytucji, a nie od stałych godzin zwiedzania jak w klasycznym muzeum.

Kto był ostatnim prywatnym właścicielem zamku? Ród baronów Putz von Rolsberg, który władał majątkiem od 1792 roku aż do wysiedlenia w 1945 roku.