Schietsjampettermolen, Wannegem-Lede

Schietsjampettermolen to drewniany wiatrak typu koźlak stojący we wsi Wannegem-Lede, części gminy Kruisem we Flandrii Wschodniej. Choć dziś kojarzony jest właśnie z tą miejscowością, jego historia zaczęła się o wiele kilometrów dalej, w zachodnioflamandzkim Houtave, gdzie młyn pracował przez dziesięciolecia, zanim trafił na obecne miejsce.

Skąd wzięła się nazwa młyna?

Nazwa Schietsjampettermolen brzmi nietypowo nawet dla osób znających flamandzkie nazewnictwo młynów i ma swoją własną, anegdotyczną historię. Według miejscowej opowieści, gdy w 1981 roku rozbierano konstrukcję w Houtave, aby przenieść ją w nowe miejsce, miejscowy strażnik porządku (po flamandzku żartobliwie zwany "sjampetter") oddał podczas tych prac strzał, który przeszył ścianę domu młyńskiego. Zdarzenie na tyle zapadło w pamięć mieszkańców, że przylgnęło do młyna jako jego nieoficjalna, a z czasem powszechnie używana nazwa.

Jak młyn trafił do Wannegem-Lede?

Rok 1981 był momentem przełomowym w historii obiektu — konstrukcję rozebrano w Houtave (część gminy Zuienkerke) i przetransportowano do Wannegem-Lede. Odbudowa nie była szybkim procesem: dopiero w 1987 roku młyn odzyskał sprawność techniczną i mógł ponownie mleć zboże. Tego typu przenoszenie zabytkowych wiatraków było w Belgii praktykowane, gdy lokalna społeczność chciała ocalić konstrukcję zagrożoną rozbiórką w miejscu pierwotnym, a jednocześnie wzbogacić krajobraz kulturowy innej miejscowości.

Jaki to typ wiatraka?

Schietsjampettermolen to koźlak (standerdmolen) — jeden z najstarszych typów konstrukcji wiatrakowych w Europie Północnej, w którym cała górna część budowli wraz ze skrzydłami obraca się wokół centralnego, pionowego słupa (koźla), umożliwiając ustawienie skrzydeł zgodnie z kierunkiem wiatru. Ten typ konstrukcji, w całości drewniany, był szczególnie podatny na uszkodzenia podczas silnych wiatrów i burz, co miało znaczenie także w nowszej historii obiektu.

Co stało się z młynem w ostatnich latach?

Latem, podczas gwałtownej burzy, jedno ze skrzydeł młyna oderwało się i przebiło dach konstrukcji, powodując poważne uszkodzenia. W odpowiedzi na to zdarzenie prowincja Flandria Wschodnia zdecydowała się przejąć młyn w wieczystą dzierżawę i sfinansować jego pełną restaurację, której koszt szacowany jest na 400 000 euro. Prace remontowe ruszyły, a ich celem jest przywrócenie młynowi pełnej sprawności i zabezpieczenie go przed podobnymi uszkodzeniami w przyszłości.

Dlaczego warto zobaczyć ten młyn?

Schietsjampettermolen łączy w sobie kilka wątków ciekawych dla odwiedzających: unikalną, anegdotyczną nazwę z lokalną historią w tle, rzadki dziś typ konstrukcji koźlaka przeniesiony z innego regionu Belgii, a także aktualną historię ratowania zabytku techniki przed zniszczeniem. To przykład tego, jak niewielkie, historyczne obiekty przemysłowe potrafią stać się ważnym elementem tożsamości lokalnej społeczności.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Schietsjampettermolen? We wsi Wannegem-Lede, będącej częścią gminy Kruisem, w prowincji Flandria Wschodnia w Belgii.

Skąd wzięła się jego nietypowa nazwa? Z anegdoty związanej z rozbiórką młyna w Houtave w 1981 roku, podczas której strażnik porządku miał postrzelić ścianę budynku młyńskiego.

Czy młyn wciąż działa? Po przeniesieniu do Wannegem-Lede młyn odzyskał sprawność w 1987 roku, jednak w ostatnim czasie doznał poważnych uszkodzeń podczas burzy i przechodzi obecnie kosztowną restaurację finansowaną przez prowincję.

Jaki to typ wiatraka? Koźlak (standerdmolen) — drewniana konstrukcja, w której cała górna część obraca się wokół centralnego słupa.