Sant Jaume de Riudoms

Sant Jaume de Riudoms to kościół parafialny stojący w centrum Riudoms, miasteczka w komarce Baix Camp, w prowincji Tarragona. Obiekt nosi wezwanie świętego Jakuba Apostoła i od 2019 roku figuruje na liście dóbr kulturowych o znaczeniu narodowym Katalonii.

Skąd wzięła się parafia w Riudoms?

Osada Riudoms pojawia się w źródłach już w połowie XII wieku — w 1150 roku książę Robert d'Aguiló wraz z żoną Agnès i synem Guillemem przekazał to miejsce rodowi Guerau Pere z zadaniem wzniesienia zamku. Sama parafia Sant Jaume została odnotowana wkrótce potem: w bulli papieża Anastazego IV z 25 marca 1154 roku, a następnie ponownie w bulli Celestyna III z 1194 roku. Oznacza to, że pierwszy, romański kościół stał w tym miejscu już w drugiej połowie XII wieku.

Jak wyglądała średniowieczna rozbudowa?

Pierwotna romańska budowla nie przetrwała w niezmienionej formie zbyt długo — już w kolejnym stuleciu rozpoczęto jej przebudowę. W 1230 roku Guillem de Tarragona zapisał w testamencie fundusze na prace przy nowym kościele, co potwierdza, że parafianie systematycznie inwestowali w rozwój świątyni na przestrzeni całego średniowiecza.

Dlaczego obecny budynek pochodzi z XVII wieku?

To, co dziś ogląda się w Riudoms, to w przeważającej mierze efekt wielkiej przebudowy sprzed czterystu lat. Prace ruszyły pod koniec 1593 roku, a świątynię poświęcono w 1617 roku. Projekt oparto na wzorcach wypracowanych przez budowniczych kościoła w Ulldemolins — kierował nimi baskijski mistrz murarski Joan Sans przy współpracy Jaume Amigó, natomiast bezpośrednim kierownikiem robót był francuski mistrz Joan Mas, który prowadził budowę przez trzydzieści trzy lata, od 1593 do 1626 roku. Efektem tej wieloletniej pracy jest budowla łącząca późnogotyckie proporcje z formami katalońskiego renesansu — architekci i historycy sztuki uznają ją za jeden z ciekawszych przykładów tego przejściowego okresu w regionalnej architekturze sakralnej.

Co spotkało kościół podczas wojny domowej?

Na początku hiszpańskiej wojny domowej budynek został splądrowany i podpalony. Kult religijny wrócił do jego wnętrza dopiero w 1942 roku, po latach odbudowy i przywracania wyposażenia. Ta historia zniszczenia i odbudowy jest dziś częścią opowieści o świątyni, którą przewodnicy i mieszkańcy Riudoms chętnie przekazują odwiedzającym.

Jaki status ochrony ma dzisiaj świątynia?

17 września 2019 roku katalońskie władze formalnie uznały kościół Sant Jaume za Dobro Kulturowe o Znaczeniu Narodowym (Bé Cultural d'Interès Nacional). To najwyższa kategoria ochrony zabytków w Katalonii, zarezerwowana dla obiektów o wyjątkowym znaczeniu historycznym i artystycznym — w przypadku Riudoms doceniono zarówno wielowiekową ciągłość miejsca kultu, jak i wartość architektoniczną budowli z przełomu XVI i XVII wieku.

Najczęstsze pytania

Komu poświęcony jest kościół w Riudoms? Świątyni patronuje święty Jakub Apostoł (katalońskie Sant Jaume), stąd pełna nazwa parafii brzmi Sant Jaume Apòstol de Riudoms.

Jak stary jest kościół? Parafia istnieje od połowy XII wieku, ale obecny budynek wzniesiono między 1593 a 1626 rokiem — wcześniejsza, romańska świątynia była kilkukrotnie przebudowywana w średniowieczu.

Czy kościół był zniszczony? Tak, podczas wojny domowej w Hiszpanii budynek splądrowano i podpalono, a nabożeństwa wznowiono w nim dopiero w 1942 roku.

Czy kościół jest zabytkiem? Od 17 września 2019 roku ma status Dobra Kulturowego o Znaczeniu Narodowym, najwyższej rangi ochrony konserwatorskiej w Katalonii.