Salvator Church (Frýdlant)

Kościół Chrystusa Zbawiciela, znany w źródłach anglojęzycznych jako Salvator Church, to niewielka świątynia stojąca na zboczu nad lewym brzegiem rzeki Smědá we Frýdlancie, w czeskim kraju libereckim. Wzniesiono ją na przełomie XIX i XX wieku z myślą o miejscowej wspólnocie ewangelickiej, a dziś budynek należy do Kościoła Czechosłowackiego Husyckiego. Widok na wieżę kościoła towarzyszy podróżnym już od dworca kolejowego we Frýdlancie, nad którym świątynia się wznosi.

Skąd wzięła się ewangelicka świątynia we Frýdlancie?

Region Frýdlantu pozostawał od połowy XVI wieku niemal w całości luterański. Sytuację prawną zmieniło dopiero Odnowione Zrządzenie Krajowe z 1627 roku, które uznało katolicyzm za jedyne dozwolone wyznanie w krajach czeskich. W praktyce przepis ten nie objął jednak Frýdlantu równie surowo jak resztę kraju — bliskość łatwej do przekroczenia granicy ze Śląskiem oraz saksońskimi Łużycami Górnymi uchroniła miejscową ludność przed przymusową rekatolicyzacją, jaka dotknęła inne regiony.

Dopiero w 1883 roku we Frýdlancie powstała placówka kaznodziejska liberereckiego zboru Niemieckiego Kościoła Ewangelickiego Wyznania Augsburskiego — pierwsza oficjalna parafia luterańska w tej okolicy od ponad dwustu pięćdziesięciu lat. Dwanaście lat później uzyskała status filii, a od 1898 roku funkcjonowała jako samodzielny zbór, co otworzyło drogę do budowy własnej świątyni.

Kiedy zbudowano kościół i kto go zaprojektował?

Kamień węgielny pod budowę wmurowano w 1902 roku. Prace prowadzono w latach 1902–1904 dzięki wsparciu finansowemu Towarzystwa Gustava Adolfa (Gustav-Adolf-Verein) — organizacji charytatywnej, która od XIX wieku pomagała protestanckim wspólnotom żyjącym w diasporze budować własne kościoły. Projekt przygotował boński architekt Julius Rolffs, tworząc budowlę w stylu gotyzującej secesji, łączącym motywy neogotyckie z ówczesną secesyjną estetyką.

Już w 1903 roku poświęcono dzwony i ukończono bryłę budynku, a przez kolejne miesiące trwało wykańczanie wnętrza. Uroczyste poświęcenie kościoła odbyło się 2 czerwca 1904 roku, kończąc dwuletni okres budowy.

Jak dotrzeć do kościoła i co warto wiedzieć o okolicy?

Kościół stoi na wzniesieniu nad głównym dworcem kolejowym Frýdlant, nad lewym brzegiem Smědej. Od drogi krajowej I/13 prowadzi do niego skręt w ostrym zakręcie przy moście na rzece, skąd droga pnie się pod górę w kierunku świątyni. Lokalizacja blisko stacji sprawia, że kościół łatwo włączyć do zwiedzania Frýdlantu pieszo, zwłaszcza w drodze na słynny zamek i pałac Frýdlant, jedną z głównych atrakcji regionu.

Co działo się z kościołem po drugiej wojnie światowej?

Świątynia służyła ewangelickiej wspólnocie wyznania augsburskiego aż do 1945 roku. Po zakończeniu wojny nastąpiło wysiedlenie ludności niemieckiej z regionu, a opuszczony budynek przekazano pod zarząd Kościoła Czechosłowackiego Husyckiego, który użytkuje go do dziś. Od 2003 roku kościół figuruje jako chroniony zabytek kultury Republiki Czeskiej, co potwierdza wartość historyczną i architektoniczną budowli powstałej ponad sto lat temu.

Najczęstsze pytania

Jak inaczej nazywa się ten kościół? W materiałach anglojęzycznych funkcjonuje jako Salvator Church, choć czeska nazwa brzmi Kostel Krista Spasitele (Kościół Chrystusa Zbawiciela).

Kto zaprojektował budynek? Autorem projektu był boński architekt Julius Rolffs, który nadał świątyni formę gotyzującej secesji.

Do kogo należy kościół obecnie? Od zakończenia drugiej wojny światowej budynek administruje Kościół Czechosłowacki Husycki, po tym jak pierwotna wspólnota ewangelicka opuściła region wraz z wysiedloną ludnością niemiecką.

Jak dojechać do kościoła z centrum Frýdlantu? Świątynia leży w pobliżu głównego dworca kolejowego, nad zakolem Smědej — najłatwiej dotrzeć do niej pieszo od strony mostu na drodze I/13, skąd trasa prowadzi pod górę.