Sainte-Marie-des-Dames

Sainte-Marie-des-Dames (Abbaye aux Dames) to romański zespół klasztorny w Saintes, w departamencie Charente-Maritime na zachodzie Francji. Założona w XI wieku jako pierwszy żeński klasztor benedyktynek w mieście, dziś pełni funkcję ośrodka kultury muzycznej i jednego z najczęściej odwiedzanych zabytków regionu Saintonge.

Kiedy powstała abbaye aux Dames?

Fundatorami klasztoru byli hrabia Anjou Geoffroy Martel oraz jego żona Agnès de Bourgogne, którzy w 1047 roku ufundowali opactwo na prawym brzegu rzeki Charente. Pierwszy kościół klasztorny konsekrowano uroczyście 2 listopada tego samego roku, w obecności duchowieństwa i lokalnej szlachty. Funkcję pierwszej przełożonej objęła ksieni Constance. Dzięki hojnemu uposażeniu klasztor szybko zyskał znaczenie wykraczające poza granice Saintonge i księstwa Akwitanii, stając się jednym z najpotężniejszych żeńskich domów zakonnych na południowym zachodzie Francji.

Co wyróżnia architekturę opactwa?

Obecny kościół pod wezwaniem Sainte-Marie wzniesiono w XII wieku w stylu romańskim charakterystycznym dla Saintonge. Najbardziej rozpoznawalnym elementem budowli jest dzwonnica w kształcie szyszki, widoczna z daleka i uznawana za jeden z symboli miasta. Fasadę zdobi bogata dekoracja rzeźbiarska z motywami figuralnymi, typowa dla romańskich kościołów regionu. Wnętrze nawy przykryte jest sklepieniem kolebkowym łamanym, a jego akustyka — z około trzysekundowym pogłosem — od wieków sprzyja wykonaniom muzyki dawnej.

Dlaczego opactwo kojarzone jest z muzyką?

To właśnie w murach Sainte-Marie-des-Dames narodził się w 1972 roku Festival de Saintes, pierwszy we Francji festiwal poświęcony muzyce dawnej. Od tego czasu opactwo rozwinęło się w ośrodek określany jako „cité musicale" — miejsce kształcenia młodych muzyków z całego świata, scenę koncertową oraz przestrzeń tworzenia i badań nad wykonawstwem historycznym. Program muzyczny prowadzony jest w ramach sieci powiązań krajowych i międzynarodowych, a klasztorne wnętrza — dawniej służące modlitwie — dziś regularnie wypełnia dźwięk instrumentów i głosów.

Czy warto zwiedzić opactwo poza sezonem festiwalowym?

Tak. Kościół i zabudowania klasztorne można zwiedzać przez cały rok, niezależnie od terminu festiwalu, który odbywa się w lipcu. Zwiedzający mogą obejrzeć wnętrze kościoła, dziedziniec klasztorny oraz zachowane elementy dawnego opactwa, poznając zarówno jego średniowieczną historię, jak i współczesną funkcję kulturalną.

Najczęstsze pytania

Kto założył opactwo Sainte-Marie-des-Dames? Klasztor ufundowali w 1047 roku hrabia Anjou Geoffroy Martel i jego żona Agnès de Bourgogne, a pierwszą przełożoną została ksieni Constance.

Czym różni się to opactwo od Abbaye aux Dames w Caen? To odrębny obiekt — opactwo w Saintes leży w Charente-Maritime i nosi też nazwę Sainte-Marie-des-Dames, podczas gdy w Caen (Calvados) znajduje się inne, również potocznie nazywane Abbaye aux Dames, opactwo Sainte-Trinité. Obie nazwy funkcjonują niezależnie od siebie i dotyczą różnych miast i fundacji.

Co jest charakterystyczne dla architektury opactwa? Kościół Sainte-Marie z XII wieku reprezentuje styl romański Saintonge, z rozpoznawalną dzwonnicą w kształcie szyszki i zdobioną fasadą.

Dlaczego opactwo jest ważne dla muzyki dawnej? Od 1972 roku gości Festival de Saintes, pierwszy francuski festiwal muzyki dawnej, a jego wnętrza dzięki specyficznej akustyce stały się stałą sceną koncertową i ośrodkiem kształcenia muzyków.

Czy opactwo można zwiedzać cały rok? Tak, zabudowania klasztorne i kościół są dostępne dla zwiedzających poza sezonem festiwalowym, który przypada na lipiec.