Rupnica

Rupnica to jeden z najciekawszych obiektów geologicznych w Chorwacji: odsłonięcie skały wulkanicznej o słupowej strukturze, położone na południowy zachód od miejscowości Voćin we wschodniej części kraju. Miejsce leży na terenie Geoparku Papuk, a od 1948 roku ma szczególny status ochronny.

Czym jest Rupnica?

Rupnica to odsłonięcie ryolitu, czyli jasnej skały wulkanicznej, w której występuje spękanie słupowe. Skała podzieliła się na regularne, wydłużone kolumny. Takie formy kojarzy się zwykle z bazaltem, dlatego właśnie przykład z ryolitu budzi zainteresowanie geologów. Badacze opisują skałę jako ryolit o strukturze porfirowej, z udziałem albitu i egirynoalbitu.

Skąd się wzięły słupy skalne?

Spękanie słupowe powstaje, gdy gorąca masa skalna stygnie i kurczy się, a naprężenia rozcinają ją na regularne bloki. Według badań w Rupnicy proces ten przebiegał w płytkim środowisku, przy niskim ciśnieniu i szybkim chłodzeniu. Wiek skał wulkanicznych w tym rejonie łączy się z okresem kredy, choć pomiary wieku nie są jednoznaczne, a w literaturze pojawiają się różne szacunki. Dlatego zobaczysz tu ślad dawnej aktywności wulkanicznej, która ukształtowała dzisiejszy krajobraz Papuka.

Pierwszy pomnik przyrody w Chorwacji

Dawniej w Rupnicy znajdował się kamieniołom. Dziś eksploatacji już nie prowadzi się, a miejsce chroni się jako dziedzictwo przyrodnicze. Dnia 14 października 1948 roku Rupnicę ogłoszono pierwszym w Chorwacji pomnikiem przyrody, a konkretnie geologicznym pomnikiem przyrody. To dobry powód, by zatrzymać się tu choć na krótko.

Geopark Papuk

Rupnica wchodzi w skład Geoparku Papuk, który uzyskał wsparcie UNESCO w 2007 roku i należy do europejskiej oraz światowej sieci geoparków. Obiekt jest jednym z geostanowisk tego obszaru, obok innych miejsc związanych z kredową skałą wulkaniczną. Dlatego odwiedzający mogą połączyć wizytę tutaj z poznawaniem pozostałych atrakcji geologicznych regionu.

Dla kogo to miejsce?

• dla osób zainteresowanych geologią i wulkanizmem,
• dla fotografów, którzy lubią geometryczne formy skalne,
• dla rodzin i grup szkolnych szukających prostej lekcji o historii Ziemi,
• dla podróżnych zwiedzających Slawonię i okolice Papuka.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Rupnica?

W Chorwacji, na południowy zachód od Voćina, na obszarze Geoparku Papuk.

Czym wyróżnia się Rupnica?

Słupową strukturą skały wulkanicznej, ryolitu, oraz tym, że była pierwszym objętym ochroną pomnikiem przyrody w kraju.

Od kiedy Rupnica jest chroniona?

Od 14 października 1948 roku.

Czy to nadal kamieniołom?

Nie. Miejsce służyło niegdyś do wydobycia kamienia, ale dziś jest chronionym dziedzictwem przyrodniczym.

Czy Rupnica to bazalt?

Nie, to ryolit. Spękanie słupowe częściej występuje w bazaltach, stąd bywa on mylony z bazaltem.

Czy Rupnica należy do geoparku?

Tak, jest częścią Geoparku Papuk, należącego do europejskiej i światowej sieci geoparków wspieranej przez UNESCO.