Rožmberk

Rožmberk to gotycki zamek wznoszący się na skalistym cyplu nad zakolem Wełtawy, w miejscowości Rožmberk nad Vltavou w kraju południowoczeskim. Był pierwotną siedzibą rodu Rožmberków — jednego z najpotężniejszych rodów szlacheckich w historii Czech — i do dziś pozostaje jednym z najbardziej malowniczo położonych zamków w regionie.

Skąd wziął się zamek i ród, który go zbudował?

Zamek powstał w połowie XIII wieku z inicjatywy Voka z Rožmberka, przedstawiciela możnego rodu Witkowiców, wasala króla Przemysła Ottokara II. To właśnie od nazwy tej warowni ród przyjął swoje nowe nazwisko — Rožmberkowie — i pod tym imieniem zapisał się w dziejach Czech na kolejne trzy i pół wieku. Na początku XIV wieku, za czasów Petra z Rožmberka, powstała górna część założenia, jednak wielki pożar w 1522 roku strawił większość zabudowań górnego zamku — do dziś zachowała się z nich tylko okrągła baszta zwana Jakobínką.

Choć to właśnie tutaj narodziła się potęga rodu, już na początku XIV wieku, po wygaśnięciu linii panów z Krumlova, siedziba rodowa przeniosła się do pobliskiego Czeskiego Krumlova. Zamek Rožmberk pozostał jednak ważnym punktem obronnym na szlaku handlowym wzdłuż Wełtawy, kontrolującym przeprawę i okoliczne ziemie. W czasie wojen husyckich, w latach 1420–1456, warownia trafiła w zastaw do rodu Walseerów, co świadczy o jej strategicznym znaczeniu również w okresach politycznych zawirowań.

Ród Rožmberków wygasł w 1611 roku wraz ze śmiercią Petra Voka, ostatniego męskiego potomka rodu. Po burzliwych latach na progu wojny trzydziestoletniej zamek w 1620 roku przeszedł w ręce cesarskiego generała Karla Bonaventury Buquoya, którego potomkowie władali nim aż do 1945 roku.

Co można dziś zobaczyć na zamku?

Rožmberk to w istocie dwa połączone założenia obronne — dolny zamek, przebudowany w duchu renesansu, a w XIX wieku wzbogacony o neogotyckie elementy, oraz górny zamek z zachowaną wieżą Jakobínką i widokową Angielską Wieżą. Całość spina zwodzony most, a dziedziniec otaczają narożne baszty i fragmenty zdobień sgraffitowych.

W połowie XIX wieku, za sprawą hrabiego Jiřígo Jana Buquoya, rodowa rezydencja została przekształcona w reprezentacyjne muzeum, jakim pozostaje do dziś. Zwiedzający mogą wybrać między dwiema trasami: pierwsza prowadzi przez tzw. zbiory Buquoyów — zbrojownię, Galerię Rycerską oraz sale z obrazami takich malarzy jak Karel Škréta i Jan Kupecký. Druga trasa pokazuje prywatne apartamenty rodziny z połowy XIX wieku, w tym jadalnię, salon oraz dostęp na Angielską Wieżę, skąd rozciąga się widok na dolinę Wełtawy. Nieodłącznym elementem zwiedzania jest też legenda o Białej Pani, związanej z jedną z komnat zamku.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował zamek Rožmberk? Zamek założył w połowie XIII wieku Vok z Rožmberka, przedstawiciel rodu Witkowiców, od którego nazwy warowni ród przyjął swoje nowe imię.

Czy zamek Rožmberk można zwiedzać? Tak, zamek funkcjonuje jako muzeum z dwiema trasami zwiedzania — jedną prezentującą kolekcje sztuki i zbrojownię, drugą pokazującą prywatne komnaty rodziny Buquoyów z XIX wieku.

Dlaczego zamek nazywa się tak samo jak potężny ród szlachecki? To zależność odwrotna — nie zamek wziął nazwę od rodu, lecz ród przyjął nazwisko Rožmberkowie od swojej pierwotnej siedziby, czyli tego właśnie zamku.

Co warto zobaczyć poza zamkiem? Malownicze miasteczko Rožmberk nad Vltavou leży bezpośrednio pod murami zamku, nad samą Wełtawą, co czyni je popularnym punktem postoju na spływach kajakowych tą rzeką.