Fara w Loděnicích

Fara w Loděnicích to barokowy budynek stojący tuż przy kościele św. Markéty, w gminie Loděnice na Morawach Południowych, w powiecie Brno-venkov, niedaleko Moravského Krumlova. Choć dziś pełni funkcję zwykłej plebanii, jego historia zaczyna się od zupełnie innego przeznaczenia — jako letnia rezydencja premonstratensów.

Jak powstała fara i kto ją zbudował?

Wieś Loděnice od około 1190 roku aż do 1784 należała do klasztoru premonstratensów w Louce pod Znojmem. To właśnie dla kanoników z tego klasztoru wzniesiono tutaj barokowy dwór — letnią rezydencję położoną na południe od kościoła św. Markéty. Data „1739" umieszczona nad wejściem do przejścia ogrodowego wskazuje na prawdopodobny czas powstania budynku, choć badacze nie są co do tego całkowicie zgodni. Z budową łączy się nazwisko architekta Christiana Alexandra Oedtla, jednak ponieważ zmarł on w 1731 roku, nie wiadomo na pewno, czy inskrypcja odnosi się do zakończenia całej budowli, czy tylko do muru ogrodowego.

Dlaczego dwór stał się plebanią?

Zwrot nastąpił w 1784 roku, gdy klasztor w Louce został zlikwidowany w ramach józefińskich reform kościelnych. Dawna rezydencja kanoników straciła swoją pierwotną funkcję i została przekształcona w budynek parafialny. Od tego czasu, czyli już ponad dwieście lat, nieprzerwanie służy jako fara — mieszkanie i biuro miejscowego duszpasterza.

Jak wygląda budynek dzisiaj?

Fara to jednopiętrowy, trójskrzydłowy obiekt z przebudowanym dachem czterospadowym. Skrzydła wschodnie i zachodnie otaczają centralny portal wejściowy, a elewacja południowa, zwrócona w stronę dawnego ogrodu zamkowego, zdobiona jest gzymsami — jednym pod okapem dachu, drugim na wysokości piętra — oraz oknami w profilowanych obramieniach z nadokiennikami. Wewnętrzny dwór łączy budynek z terenem kościelnym poprzez przejście, a między farą i kościołem zachowały się także brama i fragment muru, widoczne na zdjęciach dokumentujących obiekt.

Czy farę można zwiedzać?

Nie. Budynek jest własnością prywatną i nie jest udostępniony do zwiedzania — pełni aktywną funkcję plebanii, a nie atrakcji turystycznej. Można go jednak swobodnie oglądać z zewnątrz, spacerując wokół kościoła św. Markéty, przy którym stoi.

Jaki status ochrony ma budynek?

Fara w Loděnicích jest wpisana na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej. Figuruje w katalogu zabytków Narodowego Instytutu Ochrony Zabytków (NPÚ) pod numerem katalogowym 1000138632 oraz numerem rejestrowym 27392/7-6528. Budynek nosi też numer konskrypcyjny 35.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Bezpośrednio przy farze stoi kościół św. Markéty, którego najstarsze partie sięgają okresu wczesnogotyckiego. Oba obiekty — świątynia i dawna rezydencja klasztorna — tworzą razem niewielki, ale spójny zespół architektoniczny w centrum wsi, świadczący o wielowiekowej obecności klasztoru z Louky na tych terenach.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała fara w Loděnicích? Najprawdopodobniej w 1739 roku, choć dokładna data budowy nie jest do końca potwierdzona.

Kto zbudował ten obiekt? Budynek powstał jako letnia rezydencja dla kanoników premonstratensów z klasztoru w Louce pod Znojmem, którzy władali wsią Loděnice od około 1190 roku.

Od kiedy budynek służy jako plebania? Od 1784 roku, gdy w wyniku józefińskich reform doszło do likwidacji klasztoru w Louce.

Czy można wejść do wnętrza fary? Nie, budynek jest prywatny i niedostępny dla turystów — można go jedynie oglądać z zewnątrz.

Czy fara jest zabytkiem? Tak, jest wpisana na listę kulturowych zabytków Republiki Czeskiej, w katalogu NPÚ pod numerem 1000138632.