Prieuré des Templiers

Prieuré des Templiers to dawny zespół obronny stojący na skraju wsi Chanonat, w departamencie Puy-de-Dôme, w regionie Owernia-Rodan-Alpy. Nazwa sugeruje związek z zakonem templariuszy, ale historia tego miejsca jest bardziej zawiła, niż wskazywałaby na to jego popularna nazwa.

Templariusze czy joannici — kto naprawdę władał Chanonat?

Najstarszy zachowany dokument dotyczący tego miejsca pochodzi z 1250 roku. Wspomina on o "ziemi Domu Szpitala w Chanonat", co jednoznacznie łączy siedzibę z zakonem joannitów (szpitalników), a nie templariuszy. Skąd więc nazwa, pod którą miejsce funkcjonuje do dziś?

W XIX wieku owerniacki historyk Ambroise Tardieu przypisał komandorię w Chanonat templariuszom, powołując się na obecność templariusza Francona de Bort przy podpisywaniu jednego z dokumentów w 1264 roku. Problem w tym, że źródła, na których oparł się Tardieu, nie zostały nigdy precyzyjnie wskazane ani odnalezione przez późniejszych badaczy. Tezę tę podważają za to relacje królewskiego bajliwa Jeana de Trie, który w 1293 roku wyraźnie zalicza posiadłość w Chanonat do majątku joannitów, wchodzącego w skład Wielkiego Przeoratu Owernii.

Nowsze badania historyczne są w tej kwestii stanowcze: templariusze najprawdopodobniej nigdy nie mieli tu swojej siedziby, a cały kompleks od początku należał do joannitów. Nazwa "Prieuré des Templiers" przetrwała jednak w lokalnej tradycji i na mapach, mimo że nie odpowiada ustaleniom historyków.

Co dziś można zobaczyć na miejscu?

Zabudowania stoją na północny wschód od centrum wsi, u zbiegu ulic Rue Saint-Jean i Rue Sous-les-Murs. Układ przestrzenny to wewnętrzny dziedziniec otoczony budynkami z czterech stron, wzniesionymi w XV wieku. Brama wjazdowa ma charakterystyczny łuk w kształt kosza, zwieńczony machikułą z trójlistnie zakończonymi nadprożami. Po prawej stronie bramy zachował się przewód kominowy, wieżyczka mieszcząca klatkę schodową (échauguette) oraz kwadratowa wieża. Południowa elewacja jest flankowana przez dwie wieże połączone kurtyną murną, której parapet przebijają strzelnice.

Dziś budynki dawnej komandorii są podzielone między kilku prywatnych właścicieli, co ogranicza możliwość zwiedzania wnętrz — obiekt najlepiej oglądać z zewnątrz, spacerując wąskimi uliczkami starej części Chanonat.

Jak dotrzeć na miejsce?

Chanonat leży kilkanaście kilometrów na południe od Clermont-Ferrand, w sercu Puy-de-Dôme. Współrzędne obiektu to 45.691804, 3.097255. Najwygodniej dojechać samochodem — wieś nie ma bezpośredniego połączenia koleją, a dojazd komunikacją publiczną z Clermont-Ferrand wymaga przesiadki na autobus regionalny.

Najczęstsze pytania

Czy w Chanonat rzeczywiście mieszkali templariusze? Według najnowszych badań historycznych — nie. Dokumenty z epoki wskazują joannitów jako jedynych właścicieli, a przypisanie miejsca templariuszom wynika z niepotwierdzonej XIX-wiecznej tezy Ambroise'a Tardieu.

Z jakiego okresu pochodzą obecne budynki? Zachowane budynki wokół dziedzińca datowane są na XV wiek, choć pierwsza pisemna wzmianka o siedzibie zakonnej w Chanonat sięga 1250 roku.

Czy można zwiedzać wnętrza budowli? Obiekt należy obecnie do kilku prywatnych właścicieli, więc zwiedzanie ogranicza się do oglądania elewacji i dziedzińca z zewnątrz.

Co warto zobaczyć w architekturze komandorii? Charakterystyczną bramę wjazdową z machikułą i trójlistnymi nadprożami, wieżyczkę ze schodami, kwadratową wieżę oraz południowy front z dwiema wieżami i murem obronnym ze strzelnicami.