Presó-Museu Camí de la Llibertat

Presó-Museu Camí de la Llibertat to niewielkie, ale poruszające muzeum w Sort, stolicy katalońskiego regionu Pallars Sobirà, urządzone w budynku byłego więzienia sądowego. Wystawa opowiada o „Szlaku Wolności" — trasie przez Pireneje, którą podczas II wojny światowej tysiące osób uciekało z okupowanej przez nazistów Europy do neutralnej Hiszpanii, a stamtąd dalej, m.in. do Wielkiej Brytanii czy Ameryki Północnej.

Czym był budynek przed powstaniem muzeum?

Historia samego gmachu jest równie ciekawa jak jego dzisiejsza funkcja. Pierwotnie stała tu gotycka kapliczka, później budynek służył jako szpital, a od połowy XIX wieku — jako więzienie sądu rejonowego w Sort. Zakład zamknięto w 1966 roku, gdy zniknął okręg sądowy Sort. Po latach nieużytkowania miejsce przeszło rewitalizację i 15 lipca 2007 roku otworzono w nim muzeum.

Dlaczego Sort odegrało tak ważną rolę w czasie wojny?

Sort leży niedaleko granicy z Francją, u wylotu jednej z dolin pirenejskich, którymi przez lata wojny przechodzili zbiegowie. Szacuje się, że przez miejscowe więzienie przewinęło się około 3000 osób uciekających z Europy kontrolowanej przez III Rzeszę — żołnierzy alianckich, uchodźców politycznych i cywilów, którzy zostali zatrzymani przez hiszpańskie władze po nielegalnym przekroczeniu granicy i trafiali tu na krótszy lub dłuższy pobyt, zanim mogli kontynuować podróż.

Co można zobaczyć w muzeum?

Ekspozycja stała łączy oryginalne wnętrza dawnych cel z materiałami dokumentalnymi i prezentacją audiowizualną, które przybliżają losy ludzi korzystających z tzw. Camí de la Llibertat — szlaku łączącego francuskie departamenty Ariège i Haute-Garonne z Pallars Sobirà. Zwiedzający mogą zobaczyć przestrzeń zachowaną w formie zbliżonej do tej z czasów funkcjonowania więzienia, co pozwala wyobrazić sobie warunki, w jakich przetrzymywano zbiegów.

Dla kogo jest to muzeum?

To miejsce szczególnie interesujące dla osób zainteresowanych historią II wojny światowej, historią lokalną Katalonii oraz tematyką pamięci demokratycznej (region prowadzi w tym zakresie szerszy program „Memorial Democràtic"). Ze względu na niewielką powierzchnię ekspozycji, zwiedzanie zajmuje zwykle od 30 do 60 minut i dobrze łączy się z wizytą w samym Sort — miasteczku będącym też bazą wypadową do gór Pallars Sobirà.

Jak dojechać i zaplanować wizytę?

Muzeum znajduje się w centrum Sort, przy Plaça Sant Eloi, więc jest łatwo dostępne pieszo z każdego miejsca w miasteczku. Warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia przed wizytą, ponieważ jako niewielka instytucja lokalna może mieć ograniczone dni i godziny funkcjonowania, zwłaszcza poza sezonem letnim.

Najczęstsze pytania

Czym jest Camí de la Llibertat? To nazwa szlaku przez Pireneje, którym w czasie II wojny światowej tysiące osób — uchodźców, żołnierzy alianckich i cywilów — uciekało z okupowanej Europy do neutralnej Hiszpanii, przechodząc przez francuskie departamenty Ariège i Haute-Garonne w kierunku Pallars Sobirà.

Dlaczego muzeum znajduje się właśnie w budynku więzienia? Ponieważ to tu, w więzieniu sądu rejonowego Sort, trzymano zatrzymanych zbiegów po ich zatrzymaniu przez hiszpańskie władze — szacuje się, że przez ten budynek przeszło około 3000 osób w czasie wojny.

Kiedy otwarto muzeum? Muzeum zostało otwarte 15 lipca 2007 roku, po rewitalizacji historycznego budynku więzienia.

Ile czasu trzeba na zwiedzanie? Ze względu na kompaktową wystawę zwiedzanie zajmuje zazwyczaj od 30 do 60 minut, co pozwala łatwo połączyć je z innymi atrakcjami w Sort.