Pont du premier chemin de fer

Pont du premier chemin de fer to skromny kamienny most na granicy Saint-Priest-en-Jarez i sąsiedniej gminy Villars, w departamencie Loire. To jedyna zachowana budowla inżynierska pierwszej linii kolejowej Francji, uruchomionej w 1827 roku między Saint-Étienne a Andrézieux — a zarazem najstarszy most kolejowy w Europie kontynentalnej.

Dlaczego ten most jest tak ważny historycznie?

Linia Saint-Étienne–Andrézieux, licząca 21 kilometrów, powstała z myślą czysto gospodarczą: miała transportować węgiel z kopalń Saint-Étienne do portu rzecznego w Andrézieux, skąd towar płynął dalej Loarą. Projektantem trasy był inżynier Louis Antoine Beaunier. Komercyjne otwarcie linii nastąpiło 30 czerwca 1827 roku — bez wielkiej ceremonii, pierwsze składy wiozły po prostu węgiel. Był to pierwszy w historii kontynentalnej Europy odcinek kolei żelaznej.

Przy budowie trasy wzniesiono dwanaście mostów o długości od 10 do 25 metrów oraz pięć większych konstrukcji murowano-drewnianych o długości 107–150 metrów, przeprowadzających tory nad rzeką Furan i jej dopływami. Pont du premier chemin de fer w Saint-Priest-en-Jarez jest jedynym z tych obiektów, który przetrwał do dziś w rozpoznawalnej, oryginalnej formie.

Jak wyglądał most i jak wyglądała pierwsza kolej?

Konstrukcja jest niewielka: pojedynczy łuk z kamienia ciosanego, przerzucony nad małym ciekiem wodnym — Riotord. Most stoi na terenie prywatnym, dokładnie na granicy gmin Saint-Priest-en-Jarez i Villars.

Ruch na linii w pierwszych latach napędzały konie — wagony z węglem ciągnęły zaprzęgi, poruszając się z prędkością około trzech mil francuskich na godzinę (niespiesznie jak na dzisiejsze standardy, ale rewolucyjnie jak na epokę). Trakcja konna utrzymała się aż do 1844 roku, kiedy spółka kolejowa zakupiła dwie parowe lokomotywy produkcji Schneider, nazwane „La Loire" i „Le Furens".

Czy kolej ta miała też znaczenie towarzyskie?

Choć linia powstała z myśli o transporcie węgla, szybko zyskała też wymiar symboliczny. 22 sierpnia 1827 roku hrabina Bertrand, żona generała z czasów Pierwszego Cesarstwa, odbyła podróż koleją do Andrézieux — stając się pierwszą znaną europejską osobistością, która przejechała się pociągiem na kontynencie.

Dlaczego warto zobaczyć most dzisiaj?

Pont du premier chemin de fer jest wpisany do rejestru francuskich zabytków (monuments historiques) od 2001 roku. To rzadka okazja, by zobaczyć na własne oczy fragment infrastruktury sprzed niemal dwustu lat — czasów, gdy kolej dopiero raczkowała, a węgiel z Saint-Étienne trafiał do wagonów ciągniętych przez konie. Dla pasjonatów historii transportu i inżynierii to obowiązkowy punkt na mapie regionu Saint-Étienne, tuż obok innych śladów pierwszej francuskiej linii kolejowej.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się most? Most leży na granicy gmin Saint-Priest-en-Jarez i Villars, w departamencie Loire, w regionie Auvergne-Rhône-Alpes, w bezpośrednim sąsiedztwie Saint-Étienne.

Dlaczego most jest uważany za wyjątkowy? To jedyna zachowana budowla inżynierska pierwszej linii kolejowej Francji z 1827 roku i najstarszy most kolejowy w Europie kontynentalnej.

Czy most można zwiedzać z bliska? Obiekt znajduje się na terenie prywatnym, dlatego dostęp może być ograniczony — najlepiej oglądać go z dozwolonych punktów w okolicy.

Od kiedy most jest chroniony jako zabytek? Most figuruje w rejestrze francuskich monuments historiques od 2001 roku.