Phare du Four

Phare du Four to samotna latarnia morska osadzona na granitowej skale u wybrzeży Porspoder, w zachodniej części Finistère, na skraju Parku Morskiego Iroise w Bretanii. Wieża pilnuje północnego wejścia do Chenal du Four — wąskiego, kapryśnego przesmyku między lądem a archipelagiem Molène, którym od wieków płyną żaglowce omijające otwarty Atlantyk.

Gdzie dokładnie stoi latarnia?

Four nie stoi na klifie ani na wyspie w zwykłym sensie — jej fundamentem jest goły rafa skalna o średnicy około 25 metrów i wysokości niespełna 12 metrów, wystająca z morza między półwyspem Saint-Laurent a skałami Argenton. To miejsce należy do najbardziej wymagających odcinków wybrzeża Bretanii: silne prądy, płytkie rafy i gwałtowne zmiany pogody sprawiają, że latarnia od zawsze była punktem orientacyjnym, bez którego żegluga w tym rejonie byłaby dużo bardziej ryzykowna.

Jak powstawała latarnia i dlaczego budowa trwała tak długo?

Pomysł oświetlenia obu końców Chenal du Four pojawił się na początku lat 60. XIX wieku, a pierwsze badania terenu na skale Four przeprowadzono w 1862 roku. Same prace budowlane ruszyły dopiero w 1869 roku i zajęły pięć lat — nietypowo długo jak na latarnię tej wielkości — właśnie z powodu warunków morskich w tym miejscu: robotnicy mogli dopływać na rafę tylko przy sprzyjającej pogodzie, a sztormy regularnie niszczyły dotychczasowy dorobek. Kamienna wieża, sięgająca około 28 metrów nad poziomem morza, zapłonęła w nocy z 14 na 15 marca 1874 roku. Powstała niemal równocześnie z bliźniaczą latarnią Pierres Noires, wzniesioną w tym samym okresie na południe od archipelagu Molène — obie miały domykać bezpieczny korytarz żeglugowy wzdłuż tego fragmentu wybrzeża.

Jakie tragedie rozegrały się przy latarni Four?

Historia Four jest naznaczona wypadkami, które dobrze pokazują, jak niebezpieczne było to miejsce. Jeszcze w trakcie budowy fala zatopiła łódź zaopatrzeniową, w wyniku czego utonęło trzech ludzi: Hervé Jézéquel, François Leborgne oraz brygadzista Le Brelivet. W 1913 roku życie stracił jeden ze strażników latarni — przyczyną było zatrucie oparami paliwa. Kolejna tragedia wydarzyła się w grudniu 1978 roku, gdy podczas rejsu zaopatrzeniowego wywróciła się łódź Ouessantine, a w falach zginęli Martin Perreaux i Jean-Yves Kernoas. Te wydarzenia na trwałe wpisały się w lokalną pamięć jako cena, jaką płacono za utrzymanie światła na tak odizolowanej skale.

Jak dziś funkcjonuje latarnia?

Od 6 października 1993 roku Phare du Four działa w pełni automatycznie i nie ma już stałej załogi. Wcześniej, przez ponad sto lat służby, na skale zmieniały się kolejne pokolenia strażników — łącznie było ich około trzydziestu. Dziś latarnia jest wpisana do rejestru zabytków (monument historique) i wciąż pełni funkcję czynnej pomocy nawigacyjnej dla jednostek płynących przez Chenal du Four. W 2024 roku obchodzono jej 150-lecie.

Jak dotrzeć i skąd najlepiej ją zobaczyć?

Ponieważ latarnia stoi na odsłoniętej rafie, nie da się do niej dopłynąć ani wejść — ogląda się ją z lądu lub z wody. Najlepszy punkt widokowy to półwysep Saint-Laurent w gminie Porspoder, skąd przy dobrej widoczności latarnia rysuje się wyraźnie na horizoncie, szczególnie o zachodzie słońca. Wielu turystów i żeglarzy wybiera też rejsy wzdłuż wybrzeża Iroise, które przepływają w pobliżu skały Four, pozwalając docenić skalę wyzwania, jakim była budowa latarni w takim miejscu.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do środka latarni Phare du Four? Nie — latarnia jest niedostępna dla zwiedzających, stoi na odosobnionej rafie i działa automatycznie, bez stałej obsługi.

Skąd najlepiej oglądać latarnię? Najlepszy widok roztacza się z półwyspu Saint-Laurent w Porspoder oraz z pokładów rejsów wzdłuż wybrzeża Parku Morskiego Iroise.

Od kiedy latarnia działa automatycznie? Od 6 października 1993 roku — wcześniej służyli tu strażnicy, zmieniający się na przestrzeni ponad wieku.

Dlaczego latarnia nazywa się „Four”? Nazwa pochodzi od skały Roche du Four, na której stoi latarnia, u wejścia do przesmyku Chenal du Four.